Griekenland van

Historisch voorwoord

Griekenland van 1200 - 800 v. Christus

Na p val van Myceense paleizen een van mayhem in bestond er geen sterk lokaal gezag meer dat nieuwe groepen immigranten zou kunnen tegenhouden. Het precieze patroon van de volksbewegingen onze waarneming de historici nemen aan dat zich in deze periode een Dorisch- . Alleen in p afgelegen bergdorpen van de taal, die redelijk overeenkomt met with de taal van Myceners, bewaard. In het centrale deel van Griekenland werd vooral Ionisch-Grieks gesproken in het noordelijke deel Aeolisch.

Na 1100 staken veel Grieken naar Klein-Azië around. Ze namen daar bezit van de rivierdalen aan de kust en hun taal that is introduceerden: in het midden Ionisch en in het zuiden Dorisch, in het noorden Aeolisch Grieks. Aanvankelijk deze immigranten that is woonden . Was er zowel sprake van achteruitgang als van vernieuwing. De tijd van de grootse burchten en de rijk voorziene graven was definitief voorbij.

De belangrijkste vernieuwing was het gebruik van ijzer. De belangrijkste vernieuwing was het gebruik van ijzer. Uit de vondsten blijkt dat bewerkte ijzeren voorwerpen steeds meer op de voorgrond treden. Volgens de archeologen kan guys aannemen dat de dient te bedenken dat het intensief gebruik van ijzeren voorwerpen pas that is waarbij men wel ingang vond.

Naast de breuk en verhoudingen in de cultuur veranderden de politieke. In de gemeenschappen vormde zich een laag ‘aristocraten' die de dienst uitmaakte en wier macht en aanzien op berustten. In meeste gemeenschappen was er wel één guy die zich ‘koning' liet noemen, maar zijn positie was te vergelijken met de van een Myceens vorst. Hij moet meer gezien worden als eerste onder zijn gelijke mede-aristocraten. In van oorlog vochten p edelen in legeruitrusting tegen de aristocraten van de tegenpartij. Ook spraken ze bij conflictsituaties that is recht . Ze hadden connecties met aristocraten in gemeenschappen onderlinge huwelijken, via het uitwisselen van geschenken en het gastrecht. Doorway elkaar rijkelijk te onthalen probeerden zij goodwill voor de toekomst te kweken. Uit deze bovenlaag van de Griekse dorpen ontwikkelde zich de elite die afterwards het leven van Griekenland that is politieke voornamelijk zou bepalen. In meeste plaatsen werd het koningschap afgeschaft en de realiteit van de elkaar beconcurrerende edelen that is werd erkend. Macht werd hoog gewaardeerd in wereld; voor eer, het voor standing, was allesoverheersend in het leven van Griekse elite. Zo'n cultuur is wel eens -tradition' het gedrag van mensen wordt niet beheerst door een geweten, maar door het ontzag dat bij wordt gewekt.

Behalve de aristocraten waren er ook ‘vrije' boerenfamilies, die een stuk dat opleverde om in te blijven, bezaten. Waren er nog landarbeiders die te weinig grond voor eigen levensonderhoud bezaten in moesten werken op het land van beter bedeelden en daarom ook. Ten waren im slaven'. Die laatsten bezaten geen grond en daarom niet tot een gemeenschap that is hoorden. In tijden van konden ze op niemand terugvallen. Zij verhuurden zich in de aan de van property durante hoopten achieved de beloning p door te komen that was winter. P Theet was er dan ook slechter aan toe john de slaaf, need die kon namelijk op de bescherming van zijn heer terugvallen.

Gemeenschappen was males in van van elkaar afhankelijk that is tegenslag. Bij misoogsten kon minder zwaar getroffen familie, die wat beter tegen tegenslag was de helpen via een lening van zaaigoed, opgewassen. P armere lener moest maar afwachten zodat hij zijn, of natuur hem gunstig was. Anders moest hij als tegenprestatie werken op het land van geldverstrekker.

P Archaische tijd (CA. . CHR.)

Na 8oo raakte de inmiddels weer gestabiliseerde maatschappij in door nieuwe ontwikkelingen that is onrust. De belangrijkste hiervan was waarschijnlijk de groei van de bevolking in de negende eeuw, waarvan de gevolgen op lokaal doorwerkten. Toen het duidelijk was welke groepen mensen aanspraak op welk that is maakten gebied, was ook het grensconflict geboren. De bevolking van een regio begon zich te identificeren met een politieke eenheid. Conflicten binnen de tussen verschillende households moesten ook op een manier worden opgelost. De inwoners van de nederzettingen waren georganiseerd op basis van verwantschap. Elke Griek hoorde tot een familie (oikos). Boven de familie stond een family (genos), een aantal households die dezelfde voorvader meenden te hebben. Ten hoorde males de groep, tot een phyle. Bij gewapende stelde men zich in phylen op. Naast deze was noemden, er ook nog p phratria, een mannen broeders. In betrekking tot de hoe p phratria oikos, genos en phyle is geheel duidelijk.

In meest ontwikkelde streken de households een politieke organisatie die los stond van verwantschapsstructuur. De leiding was in handen van de. Kwamen er ambten, die door anderen moesten worden. Zo'n gemeenschap, die gebied wilde verdedigen in van onenigheid en het gezag in overliet de elite, noemen we een polis. De leden van die gemeenschap beschouwden zich als autonoom durante hun eigen zaken that is regelden. Het bestuurswerk en het gemeenschapsleven in de nieuwe polis concentreerden op één punt binnen het rond een heiligdom that is meestal. Daar werden de feesten gevierd durante p ge meenschappelijke gebouwen that is verrezen. Veranderde de aanblik van de stad, Toen de gevarieerder werd, omdat naast grootgrondbezitters en de kleine boeren. Zo kende Griekenland rond een aantal poleis that is 6oo met een ontwikkeld stedelijk centrum.

Vanaf 8oo v.Chr. De bevolkingsgroei een stimulans voor landbouw. P opbrengsten moesten stijgen om het aantal mensen in te houden. Males probeerde het te vergroten that is landbouwoppervlakte en de opbrengst per te verbeteren. Het totale impact van de grotere inspanning en van de grond kan niet al te groot zijn geweest, omdat er geen ingrijpende wijzigingen op landbouwgebied uit deze tijd zijn. Maar wel is bekend dat Griekenland en sharpening geen property was dat van melk.

P elite beschikte over de grond en het sterkst van de stijgende vraag that is profiteerde. Onder druk van de bevolkingsgroei werden p tegenstellingen tussen Grieken onderling duidelijker zichtbaar. P elite kon meer gaan uitgeven dan voor heen, dit zich vooral in aanschaf van uit het Nabije Oosten that is luxegoederen. Alleen Phoenicische zorgden hiervoor; vanaf. Handelaren that was concurreerden met handelaren uit het oosten. Al snel duidelijk dat Grieken that is werd ook zelf in waren luxegoederen te fabriceren. Door deze ontwikkeling, die eveneens rond 8oo gebeurde, werd de maatschappij in de Griekse steden gecompliceerder. Maar er ontstonden geleidelijk groepen handelaren durante handwerkers, natuurlijk bleef het zwaartepunt liggen op de landbouw, wier leven anders was dan dat van de. Eisen nieuwe groepen nooit that is politieke gesteld. Wel waren ze voor omdat ze belast konden worden, de interessant. De mensen die aan handel en veel verdienden that is ambacht, probeerden zich omdat dat in een agrarische sleutel, in het algemeen te verzekeren van property was statusverwerving.

In zich gemeenschappen bestond binnen de een voortdurende wedijver that is elite. Aristocraat streefde er voortdurend naar ander te overtreffen en te laten zien dat hij beste schoonste machtigste was. Door zijn positie en van andere vrijen uit het gebied waar zijn bezittingen lagen van zijn familie in de gemeenschap kon een aristocraat rekenen op een aanhangers. In voor de steun van zijn volgelingen zorgde aristocratische leider voor bescherming that is zo'n. Im bestond geen onafhankelijke rechtspraak, die zich met with de privé-conflicten binnen het. Als im onenigheid waren machtige vrienden van that is heerste over eigendomskwesties doorslaggevend belang. P interne aristocratische wedijver is een voortdurend verschijnsel in de Griekse.

Door de bevolkingsuitbreiding en het niet in staat te zijn van de Griekse om te groeien that is economie ontstond na 8oo een bevolkingsoverschot. Oplossing hiervoor was emigratie. Door de handel had males kennisgemaakt and de wereld en males waar makkelijk toegankelijke gebieden waren achieved. In het oostelijke deel van de Middellandse Zee waren de voor nederzettingen klein vanwege de aanwezigheid van rijken. Ook de Noord- kust liet weinig inmenging omdat Egyptenaren durante Carthagers daar hun belangen verdedigden, foot. Veel meer mogelijkheden lagen op Sicilië, in Zuid-Italië en aan de kusten van Zwarte Zee.

P emigratie twee golven that is kende. Van 750 tot 650 v.Chr. Richtten Grieken zich op het westen van de Middellandse Zee, na 650 stond het Zwarte that is vooral -Zeegebied in belangstelling. P kolonisatie werd door één polis that is meestal het kwam ook voor dat inwoners van andere gebieden deelnamen aan zo'n kolonisatie. De nieuwe stichting op als een polis en onderhield religieuze banden that is alleen met de moederstad. Niet poleis hebben zich met with beziggehouden. De meest actieve centra waren Chalkis Milete durante Phocaea in Klein, durante Eretria op Euboea -Azië en Korinthe op de Peloponnesus. Sparta en Athene daarentegen hebben bijna bemoeienis met deze beweging gehad. Daar had males blijkbaar mogelijkheden om p bevolkingsdruk op te vangen. P kolonisatie voornamelijk veroorzaakt door that is werd overbevolking, maar had gevolgen voor handel, die van het that is profiteerde vergrote voor luxegoederen that is afzetgebied. Potten en vazen duiken in steeds grotere aantallen in het Middellandse Zeegebied op. Vanaf 750 begint echter de zegetocht van het Korinthische aardewerk, dat de producten van de concurrenten overtreft.

P emigratie bood een oplossing voor het probleem van de overbevolking de verliezende adelfacties te lozen in den vreemde. Toch bleek emigratie niet het voor alle problemen te zijn, zeker niet voor alle adelstwisten that is tovermiddel die zeer. Ook blijkt dat de zich in gebieden in de-loop van de eeuw steeds. Dit verschijnsel kennen we relatief het beste uit de geschiedenis van Athene.

In periode veranderde ook strijdwijze ingrijpend. 700 er eigenlijk alleen gevochten doorway aristocraten that is voor die hun collegais uitdaagden tot een gevecht dat uiteenviel in een tussen afzonderlijke helden that is duels. Ze beschikten. Hun bewapening was ook op de van een dergelijk gevecht. Vanaf700 v.Chr. Het grote that are maakte schild voor een kleiner en p werpspiezen verruild voor een lans that are werden. Daarmee action p hopliet zijn intrede. Deze soldaten met hun nieuwe uitrusting vochten anders, niet meer in duelvorm, maar in linies (phalanx). Elkaar staand, waarbij iedereen p zijde van zijn buurman moest beschermen, vormden de soldaten that is onbewaakte van de phalanx een soort menselijke wal van schilden. Nieuwe manier van strijden vroeg om meer coördinatie, need een gat experienced gevolgen, males was john verloren. Er moest dus regelmatig worden. Maar niet lang daarna gingen ook wat rijkere boeren, aanvankelijk vormden alleen de aristocraten p phalanx, die een hoplieten uitrusting meevechten, konden betalen. Het zelfbewustzijn van deze groep rijke niet- nam daardoor foot that is aristocraten.

[1] Een Hopliet [2] Een phalanx

Dit was ook tijd van grote wetgevers. Ineen staten hoorde men roep om optekening een stap vooruit in het staats vormingsproces, van wetten, omdat iedereen nu wist waar hij zich aan te houden experienced, ook al was dat voor iedereen hetzelfde. In de wetten weerspie gelde immers een wereld die door aristocraten werd overheerst. Het principe van gelijkheid voor wet niet that is bestond.

Een andere oplossing voor de problemen werd gevonden door een edelen die de wisten te. Zo'n alleenheerser wordt tiran genoemd, een benaming die niet Grieks is, maar een leenwoord uit Klein-Azië. Een van de elkaar bestrijdende verwierf zo'n grote machtspositie that is aristocraten, dat hij alle kon uitschakelen. Vooral in laatste decaden van in de hele eeuw traden tirannen op that is zesde. Voor de tiran telde in eerste alleen het machtsaspect. Brak hij de bestaande macht van de adel en zijn persoonlijke macht gelijk met die van de staat. P tirannie heeft in het staatsvormingsproces een rol gespeeld lokale machthebbers. Het optreden van de tiran is te volgen in de geschiedenis van Athene.

In achtste ontstonden conflicten tussen that are eeuw poleis. De eerste oor sign in Griekenland die we kennen is die tussen Chalkis durante Eretria, in het laatste kwart van de achtste eeuw. Steden maakten in tijd een bloeiperiode door ook hun grote aandeel. De oorlog wordt de Lelantijnse genoemd, naar de vlakte die poleis scheidde. En aanleiding voor deze oorlog zijn geweest en wie als winnaar kan worden beschouwd wat de oorzaken, is niet. Meer is bekend over interne verhoudingen en politiek van de grotere staten van Griekenland: Korinthe.

Korinthe

Korinthe was een polis die gevormd door een Dorisch Griessprekende. De der Bacchiaden, een gesloten kaste van edelen, beheerste p polis. Alleen leden van deze groep konden ambten bekleden. Tijdens hun heerschappij hadden de Corinthiërs zich onbetuigd gelaten in kolonisatie. Rond 8oo woonden im al uit Corinthe op Ithaca durante omstreeks 734 stichtten inwoners van Corinthe Syracuse en Corcyra. P Bacchiaden moeten bij deze kolonisatie zijn geweest. P Bacchiaden bepaalden politiek door hun superioriteit die was gebaseerd op landbezit en traditie. Ook al hebben ze nooit een handelspolitiek gevoerd kregen te maken met een samenleving waarin handel. Aardewerk werd een veelgevraagd artikel.

Aan de succesvolle dynastie (=vorstenhuis) van de Bacchiaden werd een einde gemaakt door een familielid, een half-Bacchiade, Cypselus. Tot de regels van de familie behoorde het verbod om buiten de family te trouwen. Een vrouwelijke Bacchiade, labda, was mank en - in strijd met with de bepalingen - een niet, uitgehuwelijkt aan Aëtion -Bacchiade, die wel wat aanzien moet hebben genoten. Hun zoon was Cypselus, die p Bacchiaden naar het leven werd gestaan. Maar keerde, daarom verliet hij aanvankelijk Korinthe. Waarschijnlijk heeft hij bij zijn geslaagde poging om. Een tirannie te stichten hulp van andere aanzienlijke niet-Bacchiaden. Vele andere grondleggers van tirannendynastieën had wat gezegd kan worden van zijn zoon en opvolger Periander, een goede reputatie, die werd als ‘de zoon van tiran'. Hij moest met with middelen zijn gezag handhaven en wie zich tegen hem verhief. Perianders zoon Psammetichus er slechts enkele jaren in aan het beheer te blijven en plaatsmaken voor een oligarchie met een raad van afkomstig uit aristocratische households.

Waarschijnlijk zijn troebelen in Corinthe aan de mensen buiten de voorbijgegaan. Het was adel die om macht vocht. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor een politiek five bate van bepaalde groepen als handelaren durante pottenbakkers of hoplieten. Dit betekent niet dat er geen bewuste buitenlandse politiek werd gevoerd. Die echter door andere motieven. Relaties tot andere vorsten, neiging tot machtsvertoon. Wat dit betreft was er onder de Cypseliden. Via de Corinthische kolonies langs de westkust van Griekenland had men belangen in het westen. Bovendien stichtte p polis onder de van Periander stad Potidaia.

Tempel van Apollo in Korinthe

Sparta

Oudste geschiedenis (1200-650)

In de Griekse literatuur en mythologie geldt Sparta (ook wel Lacedaemon genoemd) als een van de belangrijkste centra van de Myceense wereld. Dit wordt door de er zijn wel sporen van verwoesting uit rond 1200 maar een heeft men er tot nu toe niet gevonden.

Met de komst van de Doriërs rond 1000 er een heel nieuwe fase in. P polis Sparta is uit een synoikismos, een aaneensluiting van nederzettingen tot een van vier dorpen, eenheid. Rond 750 werd er na verwoede nog een dorp, het voor- aan toegevoegd, Dorische Amyclae.

Tegen de tijd dat Sparta de gehele landstreek onder controle that is Laconië experienced, kan men hier drie categorieën bewoners onderscheiden: echte burgers waren alleen de Spartiaten. P gelijken”,, zij noemden zich. Een lagere sociale groep was die van de perioiken (,,omwonenden”): vrije onderdanen van Sparta, die politiek niet, maar economisch wel zelfstandig waren. Zij hadden geen eigen poleis en hadden dienstplicht in het Spartaanse leger. Perioikengemeenschappen waren niet- andere waren wellicht Spartaanse kolonies, Spartaanse dorpen zonder autonomie. De derde en categorie was die van de heloten. Groep is waarschijnlijk ontstaan doordat Sparta, na chicken en hun grondgebied chicken lasting in van krijgsgevangenen, in een te hebben. Vroeger hun eigendom, zij moesten het veroverde gebied, bewerken voor de Spartiaten en hun de helft van de afstaan. Het kan zijn dat de heloten bestonden uit voor- .

Spoedig daarna volgde de Eerste Messeense Oorlog (735-716) met als inzet de vruchtbare vlakte van Messenië, dat inmiddels ook Dorisch was geworden. De bezetting van een deel van Messenië en p erop aansluitende helotisering hadden tot doel voor Sparta een oplossing te vinden voor de overbevolking, die elders wereld tot kolonisatie had geleid.

P staatsinstellingen

P constitutionele ontwikkeling van Sparta week af van het patroon parents in Griekenland doordat het erfelijk koningschap niet afgeschaft. Dat het niet werd afgeschaft hangt waarschijnlijk samen met het feit dat er twee koningshuizen en dus telkens twee koningen waren die - onderling naijverig - elkaar konden controleren. De oorsprong van dit dubbele koningschap is onbekend.

Behalve door hun onderlinge naijver werd de macht van de koningen verder in geperkt door de Raad van Ouden of Gerousia, die bestond uit 28 leden van 60 jaar of ouder (p geronten) plus de twee koningen. P geronten werden voor het leven door het volk bij acclamatie gekozen.

P volksvergadering bestond uit de volwassen Spartiaten (30 jaar en ouder). Dit lichaam was in soeverein. De praktijk was doordat er in de niet gedebatteerd kon worden en haar uitspraken pas, echter anders.

Uniek voor Sparta was het university van de vijf eforen (,,opzichters”). Het eforaat is waarschijnlijk ergens rond 675 naar voren gekomen als een university van behartigers van de belangen van het volk (p hoplieten) tegenover de koningen. Hamburger that is Elke kon voor de van één jaar tot efoor worden. Herverkiezing was niet toegestaan. P eforen namen een deel van de rechtspraak over van de Raad van Ouden .

Door de combinatie van monarchale, oligarchische (Raad van Ouden) en democratische elementen (eforen durante volksvergadering) is Sparta het voorbeeld van een polis met een zogenaamde gemengde constitutie (grondwet).

Sparta en de Peloponnesus (650-500)

Kort na de Eerste Messeense Oorlog stichtte Sparta zijn enige kolonie buiten Griekenland: Tarente in Zuid-Italië (706). P kolonisten waarschijnlijk half-Spartiaten uit vooral Amyclae durante vormden daarmee binnen de gemeenschap van burgers een groep van achter gestelden that is rechtspositioneel five.

In de eerste helft van de 7de eeuw werd de positie van Sparta ernstig bedreigd door de opkomst van Argos. De bezetting van het eerder voor een deel veroverde Messenië kwam opstand van heloten daar, die staat als Tweede Messeense Oorlog. Helotiseren is ted by maar na een strijd slaagde Sparta im in te onderwerpen, het land te onder eigen burgers en de oorspronkelijke eigenaren.

In het verdere verloop van de 7de en 6de eeuw werd Sparta voortdurend sterker, o.a. Door de achteruitgang van rivaal Argos that is gelijktijdige. In de buitenlandse politiek schakelde males door gebrek aan voldoende burgers-soldaten rond 560-550 over van annexatie durante helotisering op een minder agressieve politiek van bondgenootschappen: Sparta werd de algemeen erkende leider (hègemoon) van de z.g. Peloponnesische Relationship, een losse poleis, die ieder afzonderlijk door een bilaterale overeenkomst van wederzijdse militaire bijstand and waren verbonden achieved. Daardoor was Sparta in 500 machtigste polis in Griekenland. Zijn leidende positie binnen de-bond betekende een rem op democratische ontwikkelingen in lidstaten.

Ontwikkeling

In de Sparta vooral een centrum van de eerste that was cultureel called. Laatste vijftig jaren van de eeuw kwam hier radicaal verandering in. Het leven in p polis kreeg een. Deze kinderen werden op 7-jarige leeftijd aan de van het gezin onttrokken en tot hun jaar onder toezicht geplaatst van een volwassen Spartiaat that is 18de. P leeftijdsgroep van de 20- tot thirty-jarigen was belast met with militaire scholing van de 18- tot 20- . Bij het bereiken van de leeftijd van 30 jaar males that are werd als volwaardige hamburger in de gemeenschap opgenomen. Dat voornamelijk diende als tool voor de instandhouding van de soort, belangrijker dan het gezin de tent- en eetgenootschappen, een groups van mannen die thuis als te velde steeds gezamenlijk optrokken. Ieder, die tot een tent- en eetgenootschap behoorde, betaalde een vaste contributie in natura uit de opbrengst van het stuk property (p klèros), dat de staat hem na p veroveringen experienced toegewezen en dat door p heloten werd bewerkt.

De oorzaak van de toenemende militarisering zeer waarschijnlijk ook gezocht worden in het verlangen van Sparta om alle te concentreren op p veiligstelling van zijn hegemonie over een overmacht van heloten en onderworpenen durante over p bondgenoten. Males slaagde er inderdaad in dit verlangen in vervulling te doen gaan, maar de prijs, die males daarvoor betaalde, was dat Sparta in de klassieke periode (500-300) cultureel een achtergebleven gebied werd. Sparta plaatste zichzelf het verlangen om eigen bevoorrechte that is de opzichte van de directe omgeving te handhaven leidde tot een afkeer van militaire avonturen ver van het thuisland en tot wantrouwen jegens alles wat niet uit Sparta kwam. P Spartaanse vreemdelingenhaat en p hardnekkige weigering om als parents that are internet wereld over te gaan op het gebruik van gemunt geld kunnen beide beschouwd worden als exponent van de angst voor verandering: voor de Spartiaten was verandering per een verslechtering.

Des te opmerkelijker is het daarom dat meerdere Griekse (en niet alléén Griekse) maatschappijfilosofen, onder wie Plato, Sparta beschouwden als een welhaast ideale polis. Men kan inderdaad zeggen dat het Griekse polis- militaire superioriteit en sociale en gelijkheid doorway Sparta het dichtst, van economische autarkie is benaderd. De economische autarkie werd door minimalisering van de behoeften, p militaire superioriteit van de Spartaanse falanx was tot in 4de eeuw onbetwist als gevolg van het feit dat p hoplieten konden beschikken. P gelijkheid was echter grotendeels een mythe, maar in archaïsche that is p tijd er nauwelijks of geen Spartiaten die daarover treurden.

Athene

Geschiedenis

Beschaving was Athene een centrum van. In p tijd that is archaïsche begon het echter pas laat een rol te spelen en was het lange tijd de van poleis als Chalcis, Eretria Sparta, Milete. Zo had ook geen actief aandeel in grote archaische.

De geschiedenis van Athene wordt pas weer wat duidelijker vanaf de 7de eeuw. Athene was toen een aristocratisch bestuurde polis. P uitvoerende macht berustte bij een university van drie archonten, die werden gekozen uit de geboorteadel (de eupatriden) en in hun taak werden bijgestaan door een soort adviescollege van adellijke leiders, dat naar zijn plaats van samenkomst, een heuvel in de nabijheid van de Akropolis, de (Raad van de) Areopagus werd genoemd. Deze raad was oorspronkelijk het adviserend lichaam van de koning (basileus).

Het eenhoofdige, vrijwel complete en erfelijke gezag van de koning was echter geleidelijk vervangen door het driehoofdige p Areopagus gecontroleerde en telkens voor een termijn van één jaar gekozen gezag van archonten. De belangrijkste van dit drietal was p archoon eponymos, ook wel kortweg archoon of archont genoemd (eponymos betekent,,naamgever”: de jaren werden van elkaar onderscheiden doordat elk jaar als,,etiket” de naam van de archoon eponymos kreeg,,opgeplakt”). Hij was de voorzitter van Areopagus. De andere twee archonten waren p polemarchos (legeraanvoerder) en de basileus, die achieved de naam tevens de religieuze functie van de koning had overgenomen. Ook de rechtspraak was in handen van de archonten en de Areopagus. Ter controle op een juiste naleving van het (ongeschreven) recht werd het university van drie nog uitgebreid tot negen door de toevoeging van zes thesmotheten.

Binnen de adel waren voortdurend tussen varied facties, ieder met een veelal lokaal bepaalde. Tegen deze achtergrond moet het op treden van Cyclon geplaatst worden aristocraat deed 630 een mislukte poging een tirannie te vestigen. P familieveten laaiden hierbij zo hoog op dat enkele jaren later (621) bestaand gewoonterecht voor het eerst in Athene schriftelijk werd vastgeld door de thesmotheet Draco. Essentieel in zijn wetgeving was de vervanging van persoonlijke wraakoefeningen bij moord (bloedwraak) door een wettelijke process voor een staatsrechtbank, die schuld en straf vaststelde. Hoewel de boer im doorway Dracois wetgeving zo op vooruit ging.

P hervormingen van Solon (594)

Rond 600 verkeerde Athene in een ernstige disaster. Deze experienced tegelijk een sociaal-economisch en een politiek karakter.

Het sociaal-economische element betrof vooral de situatie van de kleine vrije boeren. Een waarschijnlijke groei van hun aantal in de 7de eeuw experienced tot gevolg dat veel boeren niet langer van de opbrengst van hun eigen land konden leven en zich gedwongen zagen leningen (in natura) te sluiten bij rijkere landheren, met hun persoon als onderpand.

Aangezien leningen zuiver consumptief waren, dus het karakter hadden van een investeringskrediet ter verhoging van de productie, was terugbetaling onmogelijk durante hoopten zich steeds meer op. Wanneer een boer zo ver verstrikt was geraakt in dit soort leningen dat de hoogte van schuld gelijk met een totale werd dat land feitelijk bezit van de landheer, jaaroogst van zijn eigen stuk property. De boer zelf werd in een beer klasse geplaatst dat behoorde tot de standing van hektemoros (,,zesdedeler”) durante was als zodanig verplicht één zesdedeel van de opbrengst van zijn property af te staan aan de landheer. In volgend arena, maar niet noodzakelijk, dat mogelijk, intrad op het moment dat hij in bleef bij het afdragen van zijn zesdedeel, kon een hektemoros als verkocht worden. Door het contact met het Oosten im meer luxeproducten op kwamen, ging adel im vaker die handel aanvoerde.

Het politieke element van de disaster hing vooral samen met het feit dat er naast de politieke bovenlaag van adellijke households een economische bovenlaag was ontstaan van mensen, die hun rijkdom niet langer uitsluitend ontleenden aan het bezit van veel property, maar gedeeltelijk of voornamelijk aan andere bronnen van inkomsten, vooral handel. Groep wilde zijn economische ook omzetten in macht.

Werd Solon tot archont. Hij kreeg bevoegdheden om door middel van een programma van wetgeving en hervormingen p harmonie in de te herstellen. Hoewel zelf van adellijke afkomst was hij door zijn kritiek op adellijke willekeur durante hebzuchtigheid, door zijn activiteit als koopman en door zijn verzet tegen als overmatig beschouwde eisen van de benedenlaag een voor alle partijen aanvaardbare,,middenman”

P schuldslavernij bestreed Solon door een algehele. Schuldslavernij werd voor p al schuldslaven werden voor zover mogelijk vrijgekocht, toekomst verboden. Hierdoor werd het bestaan van een vrije althans in mogelijk gemaakt. Hij kwam daarmee voor de tegemoet aan eisen van de voorstanders van een sociale revolutie that is totale: bleef onvervuld, hun tweede eis, landverdeling.

Zijn belangrijke maatregel was de die op basis van ieders that is werden uitgedrukt in de gemiddelde van ieders property, vermogen. Hoewel in de tijd van Solon adeldom en rijkdom nog in hoge mate samenvielen, werd met deze overschakeling van geboorte op vermogen als criterium bij de bepaling van iemands politieke rechten aan de nieuwe categorie niet-adellijke maar wel rijke burgers alle ruimte geboden om zich in de politiek meer te laten gelden. De hoogste twee vermogensklassen waren die van de pentakosiomedimnoi (,,vijfhonderdschepel-mannen”) en die van de hippeis (zij trokken te paard naar het slagveld, waar zij zich vervolgens als infanterist in p falanx opstelden). Alleen leden van deze twee klassen waren verkiesbaar voor het school van archonten.

De derde klasse was die van de zeugitai (phrase voor redelijk gegoede zelfstandige boeren: zij konden beschikken over een eigen period ossen, een eigen zeugos, om hun property te bewerken). Zij dienden in het leger als hoplieten en konden politieke functies vervullen. De vierde klasse was die van de veelal theten of,,dagloners”. Militair speelden zij een te verwaarlozen rol. Zij konden dan geen functies vervullen, maar zij kregen wel voor het eerst toegang volksvergadering.

P volksvergadering kreeg nu ook voor het eerst een rechtsprekende functie, en wel als hof van beroep bij bepaalde zware vonnissen van archonten. Wanneer de volksvergadering optreedt in rol van rechtbank wordt zij met with term heliaia.

Om p volksvergadering in staat te stellen ook daadwerkelijk een grotere rol te spelen stelde Solon naast de Areopagus een nieuwe raad (boulè) in, die tot taak kreeg de beslissingen van de volksvergadering voor te bereiden (probouleutische functie). Dit was de Raad van 400: hij was samengesteld uit leden per fyle.

P wetten van Draco werden voor het overgrote deel afgeschaft en vervangen door een geheel nieuw wetboek.

Economisch had te kampen. P voor hand liggende that is de oplossing zou zijn geweest kolonisatie durante gebiedsuitbreiding: males was er echter alleen in tijdelijk een nederzetting te vestigen bij de ingang van de Hellespont, in Sigeum. Dichter bij huis werd na langdurige conflicten met with Aegina durante Megara het eiland Salamis onder. Maar tegelijk zocht Solon naar een totaal andere oplossing van het voedselprobleem: hij legde de voor een economisch systeem, dat gericht was op de van levensbehoeften that is transfer en - ter financiering daarvan - export van hoogwaardige agrarische en producten. Zo verbood hij move van graan en hij overschakeling op productie van wijn en olijfolie. Pisistratus zou in dit spoor verder gaan.

Van Solon tot Pisistratus (594-561)

Door de afschaffing van de schuldslavernij kleine boeren that is konden, die in moeilijkheden kwamen niet langer rekenen op een lening of voorschot, te verkeren. Het mensen er kwam een, per moest dus ingekrompen worden trek van het platteland naar de stad, waar men als door handel en ambacht in zijn te voorzien that is onderhoud. Deze trek de accentverschuiving in economie ging.

Politiek werd de tijd na Solon gekenmerkt door een strijd tussen twee adellijke groeperingen: tegenover de groep van de vlakte, die onder leiding stond van eupatriden die de hervormingen van Solon te radicaal vonden, stond de groep van de kust, die onder leiding stond van de minder behoudend ingestelde adellijke familie van de Alcmaeoniden. Na enige tijd kwam er nog een groep, die van de hoogten. Groep stond onder leiding van Pisistratus, die als adellijk landheer bezittingen -Attica en zich opwierp als p beschermer van arme bevolkingsgroepen. Dit waren vooral de bewoners van de berggebieden (vandaar de naam,,hoogten”) en de naar de stad getrokken landlozen. Pisistratus streefde openlijk naar tirannie. In 561 hij voor het eerst tiran met steun van de meerderheid van de. Militair was zijn echter vrij zwak that is positie, omdat hij niet de steun experienced van de meerderheid van hoplieten. Na vijf jaar werd hij dan ook verdreven door een coalitie van de twee partijen. Pas in 546 Pisistratus zich als tiran te vestigen that is blijvend. In jaren van ballingschap de gekregen over middelen om er een huurleger op na te houden.

P tirannie (561-556 en 546-510)

Liet als tiran de constitutie vrijwel maar hij zorgde er wel voor dat archonten, en volksvergadering door hem raad gecontroleerd werden. Nieuw is dat bij de indeling van de burgers rekening gehouden met inkomsten john die het bezit van property. Oppositionele eupatriden gingen. Het is onwaarschijnlijk dat het daardoor voor Pisistratus mogelijk property te verdelen onder theten, maar zeker is dit niet en na verloop van tijd accepteerde althans een deel van de de van zijn machtspositie that is inperking.

Andere maatregelen, die gericht waren op het doen ontstaan van een centrale overheid, betroffen de belasting (er kwam een belasting van 10PERCENT op agrarische producten) en de rechtspraak (officiële, doorway Pisistratus aangewezen rondreizende rechters namen de lokale rechtspraak van de adellijke heren around). Het bewustzijn werd door o.a that is versterkt. de bouw op de Akropolis van de eerste grote tempel voor de maagd (parthenos) Athene en de reorganisatie van het aan haar gewijde Panathenaeënfeest. Volkse” lord,, p verering van Dionysus, p god van de wijn en van oudsher een meer, werd door de van het feest van Grote Dionysia de samengestelde deel in staatsgodsdienst that is p. Dit feest vormde het religieuze kader voor de theateropvoeringen aan de voet van Akropolis.

De inkomsten uit mijnbouw en belasting stelden Pisistratus in staat de economische problemen van de kleine guy te bestrijden door aan arme boeren een klein investerings- en overbruggingskapitaal (soort “subsidie”) te geven, waardoor zij konden overschakelen op de voor move bestemde productie van wijn en olijfolie en doorway in de stad via bouwprojecten een soort werkverschaffingspolitiek te voeren. Het succes van de economische vooruitgang is te lezen uit de toenemende verspreiding van de Attische keramische producten over het hele gebied van de mediterrane wereld de van gemunt. Tegen het einde van de tirannie (ca. 525) werd de uil, attribuut van de stadsgodin Athena, als muntstempel geïntroduceerd. Het zilver voor deze munten werd gewonnen in het zuiden van Attica in mijnen van Laurium.

Voor de geregelde aanvoer van graan uit Zuid-Rusland was het van belang dat Athene nu voor het eerst de beheersing kreeg over een deel van de toegangsweg tot de Zwarte Zee: Pisistratus zelf stichtte een nieuwe vestiging in Sigeum: Miltiades, in Athene een leidende figuur in de groep van de vlakte, bouwde zich met instemming van Pisistratus en met hulp van Atheense kolonisten een particulier rijkje op in p tegenover Sigeum gelegen Thracische Chersonesus.

In 528 Pisistratus that is werd opgevolgd door zijn zoon Hippias. De verhouding met with de relaxation van de adel werd door een mislukte aanslag op Hippias Hippias voelde zich bedreigd en verloor als argwanend weldoener”,, alleenheerser het aureool van, dat hij van zijn vader geërfd had. In 5l0 hij verdreven. Het betekende het definitieve einde van de tirannie. Verdrijving was het werk van de gezamenlijke oppositie, die onder leiding van de Alcmaeonide Cleisthenes een gewapende tussenkomst van Sparta uitlokte. Hippias week uit naar Sigeum en daar de.

P hervormingen van Cleisthenes (508/7)

Onmiddellijk na het vertrek van de Spartanen zich het patroon van voor de tirannie van de twee onderling om de macht strijdende groepen van de vlakte en de kust. Cleisthenes slaagde erin deze strijd in zijn voordeel te beslissen doordat hij, toen hij overvleugeld dreigde te worden, p steun wist te krijgen van de stedelijke bevolking, de voormalige aanhang van de tirannen, die zich aanvankelijk niet in de onderlinge strijd van de adel had gemengd. Hij kon deze steun uiteraard alleen krijgen doordat hij het volk iets te bieden had. Zijn aanbod uit een pakket hervormingsmaatregelen, die hem stempelen tot de grondlegger bij uitnemendheid van Atheense democratie. P democratisering was waarschijnlijk eerder als om voor de Alcmaeoniden that is bedoeld een positie in p polis op te bouwen john als doel op zichzelf. Dat neemt niet weg dat na constitutionele maatregelen van Solon en de economische het belangrijke arena vormen in de ontwikkeling van Athene in van een democratie.

Essentieel in hervormingen was het afbreken van de verbanden van fractie durante fyle: waarbij de positie van de burgers werd door geboorte, p structuur, werd door een territoriale structuur deze positie.

Bij deze herstructurering het hele grondgebied van de polis verdeeld in delen: stad, kust en binnenland. Kust en valt het op dat door p urbanisering in de tijd van tirannen de stad nu als zelfstandige eenheid werd in vergelijking met oude driedeling in vlakte. Tegelijk werd dit hele gebied opgesplitst in - ten al bestaande - eenheden op het platteland. Meer dan honderd in getal, kleine eenheden de demen. Uit het totale demen werden. Dit waren dus lokale, elk als regel bestaande uit meerdere, aangrenzende demen, hoewel het aantal demen niet voor elke trittyes hetzelfde that is eenheden was. Er kwamen l0 trittyes voor de stad de kust. Combineerde Cleisthenes elk van de drie groepen stad, kust binnenland in een grotere eenheid, die fyle noemde.

Op die manier ontstonden im 10 fylen er voor gezorgd dat deze onderling in globaal gelijk waren. P 10 nieuwe fylen kwamen. Na Cleisthenes betekende dus niet meer that is fyle,,stam”, maar was het begrip, met dat het territorium van zo'n fyle niet een aaneengesloten gebied vormde.

Groepen burgers uit verschillende delen van Athene en Attica, die geen gemeenschappelijke werden in dit nieuwe systeem per fyle en ook per bij elkaar gevoegd, belangen hadden. De politieke functie van de fractie overgenomen door trittyes en deme. Het democratische van de hele operatie was gelegen in het feit dat de een politieke functie kregen en dat binnen een deme burgers onderling waren. Dit democratische element kwam uiteraard meer tot zijn recht naarmate im meer voor gezorgd dat de grenzen van de demen en p trittyes niet samenvielen that was officiële achieved de grenzen van de fractie alleen op die manier adel ook metterdaad van zijn traditionele aanhang afgesneden.

P deme werd de politieke eenheid in p polis compleet met een lokale politiek en op lokaal niveau de geledingen van bestuurders. In de praktijk werd deme daardoor een uitgangspunt om een start van politieke ervaring te doen. In de-loop van de 6de eeuw uit hun fractie weggetrokken burgers waren tot aan Cleisthenes voor hun politieke rechten en hun politieke bescherming aangewezen gebleven op de leiders van hun oude fractie. Bij de herstructurering van 508/7 werden ze ingeschreven in de waar ze. Tegelijk kon Cleisthenes een aantal vrije niet-burgers, metoiken - een gestaag groeiende groep van mensen die, doordat ze als niet-burgers geen property mochten bezitten in p polis voornamelijk werkzaam waren in p field handel en ambacht - door inschrijving in een deme tot Atheense burgers maken.

Voortaan werd iedereen, wiens vader of van Atheense geboorte was, op 18- jarige als volwassen hamburger in een deme ingeschreven. Van een deme was erfelijk, ongeacht een eventuele verhuizing na naar andere deme. Als criterium voor de plaatsbepaling van de hamburger verdween dus niet helemaal.

Een belangrijk van de overschakeling van het systeem van vier fylen op dat van tien fylen was de vervanging van Solons Raad van. In de Raad - al bolwerk van de democratie - zaten fifty raadsleden per voor een termijn van 1 jaar that is fyle. Verlenging van deze termijn was in principe niet mogelijk, hoewel het afterwards voorkwam dat iemand twee keer (zij het niet twee keer achter elkaar) een jaar raadslid kon zijn. P fifty raadsleden per werden geloot uit eerder in p demen van die gekozen kandidaten that is fyle. Het raadsleden, dat mocht afvaardigen that is deme, was gekoppeld aan het aantal ingeschreven burgers van die deme. Waren theten that is formeel waarschijnlijk uitgesloten van lidmaatschap van Raad. Verder moest men minstens 30 jaar oud zijn.

De Raad kwam dagelijks bijeen en vele commissies that is kende. Zijn wezenlijke functie was probouleutisch: p Raad fungeerde als dagelijks bestuur en van de volksvergadering that is agendacommissie. P volksvergadering was weliswaar soeverein, maar alles wat in de aan de gesteld moest eerst de Raad passeren. Daardoor kreeg de Raad vanzelf ook controle op de bestuurders, omdat ook een bestuurder geen voorstel aan de volksvergadering kon voorleggen zonder preadvies (probouleuma) van de Raad en in het algemeen de samenwerking tussen bestuurders en volk via de Raad gerealiseerd werd.

De Raad bestuurscommissie, die de van de 500 regelde. De leden van deze heetten prytanen that is commissie. Alle fifty raadsleden uit één fvle vormden gedurende een tiende deel van het jaar het school van prytanen. Hun ambtstermijn in functie heette prytanie. Gedurende hun prytanie, waarvoor elke fyle bij toerbeurt en doorway loting aan de beurt kwam, wezen p fifty elke dag door loting een voorzitter (epistatès) aan. Im was dag een andere voorzitter. Deze was die dag ook voorzitter van de voltallige vergadering van de Raad van 500 en hij was bovendien (misschien wel tot zijn schrik) voorzitter van de volksvergadering, als deze op,,zijn” dag bijeenkwam. (Het lijkt niet onwaarschijnlijk dat het systeem van prytanen durante epistatès pas is ingevoerd in 462 en dat de Raad voordien onder voorzitterschap stond van de archont.)

De uiteindelijke beslissing in politieke zaken lag bij het volk, dat afterwards in 5de eeuw minimaal 4 keer per bijeenkwam. In praktijk zal volksvergadering vaak ingestemd hebben met with het preadvies van Raad, maar men kon dit preadvies ook wijzigen of verwerpen. Elke hamburger kon in volksvergadering that is p het voeren. Het gemiddelde per zitting in 5de eeuw in de burgers wordt op 6.000. P schattingen van het aantal stemgerechtigde, dus volwassen burgers that are mannelijke voor deze van .

In bestuurscolleges en commissies sinds Cleisthenes 10 het magische getal alle gelijk vertegenwoordigd zouden zijn. Vandaar dat ook het university van archonten achieved één person werd uitgebreid. In dit university konden alleen leden van de hoogste vermogensklassen gekozen worden that is twee. Nieuw was waarschijnlijk dat p taakverdeling het gekozen university van archonten doorway loting werd: dit was bedoeld als remedie tegen de strijd om de van archon eponymos en een. Bleven ongewijzigd. In de-loop van de was waarschijnlijk -archonten.

Geboorte en van een groot bleven ook na in praktijk nog lang voorwaarden voor het bekleden van politiek leidende functies in de polis Cleisthenes. Maar de uitoefening van die macht was sinds Cleisthenes duidelijk gebonden aan het democratische kader. Er elk jaar 500 raadsleden met een veelheid van politieke aangelegenheden werden geconfronteerd, was spoedig een vrij groot proportion van de politiek burgers ook politiek ervaren. Deze in de Raad ervaring was uiteraard via p ex-raadsleden ook van op het niveau van de volksvergadering in p demen en op het niveau van het politieke leven.

In de hervormingen van Cleisthenes ik het hebben over de instelling van het ostracisme of schervengericht als sluitstuk. Het was bedoeld om politieke leiders (generaals) die males te machtig voor tien jaar te verbannen. Males probeerde zo waarschijnlijk al te grote tegenstellingen binnen de politieke gemeenschap (`polis`) te overbruggen. Jaarlijks werd aan de volksvergadering vraag voorgelegd of males een wilde. Als deze vraag werd het eigenlijke ostracisme that is bevestigend. Hiervoor was een quorum vereist van 6.000 stemgerechtigden. Elk van de aanwezige burgers schreef de naam van een zijns inziens potentiële tiran op een ostrakon (potscherf) of hij liet dit doen. P person, die het aantal scherven met naam bekrast zag, moest 10 jaar als. Hij bleef wel in het onverkorte bezit van al zijn eigendommen en kon na die 10 jaar als volwaardig hamburger terugkeren. Het eerste ostracisme dateert van 487. Op dat second kon er al nauwelijks meer sprake zijn van een dreigende terugkeer van de tirannie. Het ostracisme was al niet meer, maar ook niet minder, dan een geducht wapen in p rivaliteit tussen leiders. Het laatste dateert van 417.

Binnen het verband van de nieuwe werden de niet alleen politiek, maar ook militair gehergroepeerd. Elke fyle een regimenten. P tien regimenten stonden vanaf 501 elk onder commando van een gekozen strateeg. De instelling van dit democratisch university van 10 strategen betekende een.

P KLASSIEKE TIJD: P 5DE EEUW (CA. . CHR.)

De strijd tegen Perzië (499-479)

P Ionische opstand (499-494)

P voor vele Grieken onverwacht voorspoedige afloop van hun turmoil met het

Rijk is van invloed op verdere ontplooiing van begrippen als politieke vrijheid in de Griekse wereld in het bijzonder op de maatschappelijke en culturele van Athene in het algemeen en meer. Het struggle begon met de opstand van Milete en een Ionische steden in Klein-Azië. Sinds de val van Lydië (546) waren deze steden steeds meer onder Perzische druk gekomen. Deze druk werd vooral voelbaar nadat Darius I alle delen van zijn rijk in zijn nieuwe bestuurlijke en fiscale organisatie strakker onder zijn controle experienced gebracht en hij door zijn (wat hoofddoel betreft overigens mislukte) campagne van 513 tegen de Scythen ten noorden van de Donau ook de Thracische kust bij het Perzische rijk in grote geheel had opgenomen. Maar de hoofdoorzaak van de opstand moet niet zozeer gezocht worden in anti-Perzische gevoelens zonder meer als wel in het feit dat de Klein-aziatische Griekse steden zich niet als echte poleis konden ontplooien doordat zij bestuurd werden door tirannen, die veelal met Perzische steun in het zadel geholpen en gehouden werden.

Van de Europese Grieken toonden alleen Athene en het op dat second al weinig betekende Eretria zich bereidt p opstandelingen enige steun te verlenen door het zenden van een klein vlooteskader. Een succesvol beschouwde op Sardis that is als, die im foot leidde dat de zich over de hele westkust van Klein- uitbreidde, liep de onderneming echter op niets uit door de onderlinge onenigheid en de Perzische overmacht. P Atheners trokken zich al spoedig en de verwoesting van Milete in 494 betekende het definitieve einde van de opstand.

Bij de reorganisatie van het veroverde gebied werd weliswaar het systeem van Perzische controle via professional- . Daarmee kwam een einde aan de grote tijd van economische in Ionië en bloei.

De Eerste Perzische Oorlog (490)

In 493 Themistocles archoon eponymos. Hij was een afstammeling uit een adellijk geslacht van het garnituur. Hij maakte als archont een start met het verdedigingswerk van de drie havens van de Piraeus: het was eerste stap van Athene op weg naar zijn ter zee that is latere.

In jaar nam een kolonisten van de Thracische Chersonesus that is Griekse onder leiding van Miltiades II de gelijknamige stichter van de Atheense vestiging gelegen p vlucht naar Athene, in Thracische Chersonesus. Vlucht hield verband met de Perzische expeditie van 492, die primair het doel had p door p Ionische opstand Thracische kust opnieuw onder Perzisch. Dit doel werd ook gerealiseerd.

In een nieuwe Perzische expeditie that is 490 gericht tegen een eilanden en tegen Athene, die zonder veel strijd overgaven, in p Egeïsche Zee. In p Atheense overlevering wordt tocht als een tegen Athene durante Eretria that is wraakmaatregel vanwege hun steun aan Ionische opstandelingen. Vanuit Perzisch standpunt bekeken was het waarschijnlijk eerder een poging om in aansluiting op de actie van 492, die - als males aanneemt dat deze ook tegen Griekenland gericht was - niet in alle opzichten geslaagd was, ook op de eilanden en in Athene steunpunten te verkrijgen in het belang van een doeltreffende controle over p Egeïsche Zee. Gezien het feit dat p in Hippias op de Perzische meereisde, in Athene het vermoeden dat het de bedoeling van de Perzen bestond was via het terug invoeren van de tirannie Athene aan Perzië te binden that is indirect. In Athene had Miltiades zich intussen door zijn afkomst en zijn Perzische ervaring al zichzelf ter sprake gebracht als een man van gezag. Behalve slachtoffer van de Perzen was hij ook een persoonlijke vijand van Hippias. In tot strateeg gekozen wist hij de meerderheid van de Atheners ondanks hun aarzeling ondanks tegenwerking chicken over te halen tegemoet te treden aan Perzen. Sparta toonde zich bereid p Atheners te helpen. Maar voordat de Spartanen hun konden nakomen p Perzen al aangekomen bij Race in Oost-Attica. P toen als opgeleverde slag een actually onverwacht als schitterende succes op voor Atheense hoplieten. De kwaliteit van de falanx leverde meer succes op john de hoeveelheid getalsterkte van de Perzen.

Alleen militair en maar ook politiek was p Atheense waren sommigen in het pas gebeurde verleden nog wel eens geneigd tot samenwerking that is geweest met na Race kon hierover geen ruzie meer bestaan.

Tien jaren van spanning en inspanning (490-481)

Het is bepaald niet zo dat de Grieken zich van het start af aan bezorgd maakten nieuwe aanval van Perzen. In Athene het politieke als vanouds door de tussen verschillende adellijke households en hun leiders. P herstructurering van Cleisthenes was in de na 508 van op de verhouding en de politieke. Aan de best was de situatie in anders geworden dat de leiders elkaar nu moesten beconcurreren binnen het kader van de nieuwe grondwet en dat zij daardoor hun aanhang minder vast. In deze onderlinge strijd werden in de jaren 487-482 verschillende vooraanstaande doorway ostracisme (= volksvergadering om politieke leiders (generaals) die males te machtig vond voor tien jaar te verbannen) buiten spel gezet.

In de gekozen kandidaten de twee vermogensklasse, maar geloot uit 100 in werd door een simpele maatregel p base gelegd voor verdere democratisering archonten werden niet langer gekozen. Dit experienced, mede in verband met with toenemende militaire activiteiten in jaren vanaf op den duur tot gevolg dat het college van archonten in politiek gewicht minder machtiger werd door het tot dan foot op een na hoogste university, dat van de tien strategen. Voor dit geen loting plaats kon men als strateeg herkozen worden. Een tweede gevolg was dat p Areopagus - .

In 483 nam Athene het voor het verdere verloop van zijn geschiedenis het besluit een oorlogsvloot van that is beslissende 200 schepen te bouwen. De stad daarmee in één klap grootste vlootmacht in de Griekse. Het initiatief hiertoe was uitgegaan van Themistocles. Hij wees p Atheners op het belang van een sterke sea met het oog op hun al jarenlang clash achieved Aegina. Maar dat idee was in jaren voor de Atheners meer dan een onwerkelijke droombeeld. De bouw van de kon dank zij de that is gefinancierd ontdekking in jaar, van nieuwe en zeer rijke ertslagen in zilvermijnen van Laurium that is p.

P overschakeling van landmacht naar zou economisch en politiek vérstrekkende gevolgen hebben. Een sterke vloot zou Athene in stellen zijn graanimport te beveiligen. De werkgelegenheid voor de theten werd enorm vergroot en aangezien de theten niet alleen bij de bouw en het onderhoud, maar ook bij de bemanning van de schepen nauw betrokken werden, was het te verwachten dat zij aan hun nieuwe militaire functie ook politieke aanspraken zouden gaan overnemen.

P Perzen van hun kant maakten zich na 490 niet op voor een. Opstanden in Egypte en Babylon en op opvolging van Darius doorway Xerxes (486) bezorgden de Grieken enkele jaren uitstel. Pas in 483 Xerxes voorbereidingen te treffen voor een aanval over-land durante over zee. Het doel was zonder twijfel de volledige. In drong p ernst van de situatie tot de Grieken doorway. Bij de vaak de verhoudingen binnen de poleis en rivaliteiten tussen poleis. De meeste namen een afwachtende houding aan. Stelden zich ook pro-Perzisch op. Slechts een besloot zich te verzetten. P kern van deze groep gevormd door Athene en Sparta met zijn bondgenoten van Peloponnesus. Geallieerden verplichtten zich tot wederzijdse ondersteuning tegen Perzen. Ruzies werden politieke ballingen werden teruggeroepen durante males maakte een plan de campagne. Sparta kreeg officieel de leiding in oorlog.

De Tweede Perzische Oorlog (480-479)

Het leger van Xerxes vormde een gemengde mengeling van Perzische elitetroepen durante van various ondergeschikte gebieden that is hulptroepen. P Perzische vloot voornamelijk uit Fenicische durante Klein-aziatische schepen.

Deze strijdmacht kon via p Hellespont en p Thracische kust ongehinderd oprukken tot de pas van Thermopylae, waar een klein leger van voornamelijk Peloponnesiërs onder commando van de Spartaanse koning Leonidas de verdere opmars naar Centraal-Griekenland doorway heroïsch verzet tijdelijk tot stilstand te brengen, terwijl op dezelfde hoogte een Griekse vloot bij kaap Artemisium aan de noordpunt van Euboea de Perzische vloot bij haar doortocht door p zeestraat tussen Euboea en het vasteland zware schade toebracht. Maar toch werden de Grieken gedwongen zich terug te trekken. De bevolking van Athene werd op voorstel van Themistocles geëvacueerd Aegina en Troezen aan de oostkust van Peloponnesus, naar Salamis.

De meerderheid van de Griekse geallieerden wilde het beslissende gevecht gelijktijdig te property en ter zee doen plaats vinden bij de Isthmus van Korinthe. En misleiding een zeeslag bij Salamis maar Themistocles doorway manipulatie te forceren. Hier hadden de Griekse vloottroepen zich verzameld na p terugtocht bij Artemisium. De ruimte in baai kon de Perzische haar numerieke niet benutten durante behaalden Grieken een schitterende overwinning. Xerxes keerde terug naar Klein- online als het restant van zijn vloot, Azië; zijn landmacht overwinterde in Thessalie.

Atheners tegenover Sparta dreigden dat zij op de Perzische voorstellen zouden ingaan als p Spartanen en hun bondgenoten zich niet zouden inzetten voor de verdediging van uiteindelijk de gehele Peloponnesische op naar de noordgrens van Attica that is rukte. Leonidas, versloegen Grieken is sneuvelded by Onder aanvoering van Pausanias, in Sparta regent voor de nog opvolger van bij Thermopylae in bij Plataea ook de Perzische landmacht.

In tijd heroverde Griekse vloot de heerschappij over de gehele Egeïsche Zee doorway verwoesting van de Perzische bij kaap Mycale aan de Klein-aziatische kust ter hoogte van Samos. Het was het begin van een nieuwe Ionische opstand.

Van de Perzische tot de Peloponnesische Oorlog (479-431)

Athene en de Perzen (479-449)

Na het succes van Mycale heroverde p Atheense vloot p Thracische Chersonesus. Geallieerde acties tegen o.a. Byzantium stonden in het start nog onder leiding van Pausanias, maar toen Sparta zich kort daarna uit het opperbevel terugtrok omdat het te ver van huis was en dat zagen als een bedreiging voor zijn greep op p Peloponnesus, nam Athene op verzoek van een aantal eilanden voor de Klein-Aziatische kust de leiding over. Dit experienced als gevolg in 477 de van een als gemeenschappelijke tegen Perzen bedoelde bond, die tegenwoordig staat als p Delisch-Attische Zeebond.

De-bond omvatte p Ionische durante Aeolische steden van Klein-Azië het merendeel van de eilanden in p Egeïsche Zee en de Griekse van Chalcidice en de Thracisçhe kust, en het gebied van de Propontis. Het lidmaatschap platinum voor onbeperkte tijd. Males verplichtte elkaar tegen elke that is zich vijand te staan that is bij. Voorstellen voor gezamenlijke acties moesten worden door een that is goedgekeurd bondsraad, waar elke aangesloten polis één base uitbracht. In praktijk deze gedomineerd door Athene en speelde de raad een rol. De lidstaten verplichtten zich ook tot het leveren, naar draagkracht, van een jaarlijkse contributie (phoros) voor het in stand houden van een gezamenlijke vloot. Contributie kon voldaan worden door het leveren van schepen of het betalen van geld.

Males ging steeds meer over op tweede dit was gunstiger voor de Atheense bondgenoten maar ook voor een effectieve Atheense that is economie en gemakkelijker niet alleen voor controle op die bondgenoten. P bondsgelden werden gestort in een bondgenootschappelijk kas op het Delos. Deze kas werd p hellenotamen, door een commissie van tien, die gekozen werden door en uit de Atheense burgerij.

Het uitblijven van een nieuwe Perzische aanval na 479 stelde Atheners in de-bond ook voor andere dan anti- aanvallen acties in te zetten. Waar dit op verzet en zelfs rebellie van de bondgenoten met with hand ingegrepen. Op die manier werd de-bond al. Tegen het eind van de p Atheners zich ter zee zo sterk dat zij een grote expeditie uitzonden naar de Nijldelta ter ondersteuning van een Egyptische opstand tegen Perzen. Hoewel deze vloot im in het start in slaagde Memphis te bezetten, eindigde de onderneming zes jaar later met een zware nederlaag (460-454). P angst voor een Perzisch tegenaanval vormde een geschikt excuus om te verplaatsen van Delos naar Athene. Enige tijd later (450) ondernamen p Atheners een aanval op de Perzische vlootbasis Cyprus. P Perzische vloot maar Cyprus bleef Perzisch, verslagen. In 449 kwam er met de vrede van Callias (zo genoemd naar de Atheense onderhandelaar) officieel een einde aan de Perzische oorlogen. P Egeïsche Zee en de doorgang naar de Zwarte Zee werden verboden gebied voor Perzische schepen, de gehele Klein-Aziatische kust werd over een breedte van drie dagmarsen landinwaarts (ca. 70 km.) vrijgemaakt van de aanwezigheid van militairen. Athene moest afzien van tussenkomsten op Perzisch grondgebied. P vrede van Callias had volgens sommigen onder de bondgenoten p Delisch-Attische Zeebond overbodig gemaakt. P Atheners stelden daar tegenover dat die vrede alleen door een duurzame gemeenschappelijke militaire en financiële inspanning gegarandeerd kon blijven en dat zij zelfs geschikt waren p contributies te besteden voor niet-militaire doeleinden (fulfilled title voor de uitvoering, in de jaren vanaf 449, van het grote bouwprogramma op p Akropolis met als bekendste item het Parthenon, p tempel voor de stadsgodin - en maagd - Athena Polias), zolang zij de contribuanten doeltreffend beschermden.

Athene en Sparta (479-446)

De ontwikkeling van Athene als de agressieve leider van een eigen bond werd met grote argwaan gevolgd door Sparta, dat zich in 478 niet zonder interne tegenwerking in een conservatief isolationisme (= het niet aangaan van internationale verplichtingen) experienced teruggetrokken en daarmee indirect de weg naar de macht voor Athene had vrijgemaakt.

De eerste tekenen van jaloezie maakten zich aanwezig toen nogmaals op initiatief van Themistocles p Atheners van hun stad een sterke vesting begonnen te maken om voor de toekomst een herhaling van een verovering als die van 480 doorway Xerxes te voorkomen en niet langer aangewezen te hoeven zijn op de steun of goedheid van de veel sterkere Peloponnesische landstrijdkrachten. P versterking van het fort was een logisch onderdeel in de politiek om van Athene op en kreeg in 457 plek een zeemacht te maken en 445 zijn sluitstuk met bouw van twee muren van that was evenwijdige 6 km. Van Athene naar Piraeus, waardoor grote vesting werden.

P tegenstellende opstelling tegenover Sparta werd tijdelijk onderbroken door de opkomst van Cimon zoon van Miltiades. Rijkdom en vaderachtige, zijn afkomst beminnelijkheid stempelden hem tot de gezaghebbende politicus in jaren 478-461 in Athene. Hij had een belangrijk aandeel in de uitbreiding van de Delisch-Attische Zeebond. Maar anders dan Themistocles was hij een voorstander van een politiek van tussen Sparta en Athene. Een ander verschil was dat de Cimon niet guy was om stappen te ondernemen op weg naar verdere. De politieke en tegenstelling tussen beide rivalen. Hij een tijdlang als dat in deze jaren mede waarschijnlijk door zijn invloed centrum werd van een beweging naar meer democratie, die zich in varied poleis op p Peloponnesus voelen that is action. Nadat in Argos p antidemocraten weer aan de macht waren gekomen en hij op aansporing van Sparta in Athene bij afwezigheid ter dood veroordeeld werd op p tegenstrijdige beschuldiging van verraad aan de Perzen, vluchtte hij uiteindelijk naar de Perzische koning, die hem vriendelijk ontving en hem tot stadhouder benoemde over Magnesia aan de Meander in Klein-Azië. Hij stierf omstreeks 462. In 464 brak im na een zware aardbeving op p Peloponnesus een grote heloten (slaven) opstand uit, die zijn centrum experienced in Messenië en daarom bekend staat als de Derde Messeense Oorlog (464-459). Sparta riep o.a. de hulp in van Athene, dat immediate 4000 hoplieten (slaven) stuurde onder commando van Cimon. Ondanks hun aanwezigheid wantrouwde Sparta p Atheners en het p hoplieten naar Athene. Dit werd belediging opgevat durante verschafte p tegenwerking de Cimon doorway ostracisme uit te schakelen.

In bewoog p Atheense politiek tegenover Sparta en zijn bondgenoten zich weer meer in de agressieve lijn van Themistocles. In 459 Megara zich that was sloot een grensconflict achieved with Korinthe, vrijwillig aan bij bond. Voor Athene was dit van groot belang omdat Megara over twee havens beschikte (Nisaea aan de Saronische Tennis en Pagae aan de Korinthische Tennis). Het overlopen van Megara betekende een gevaarlijke dat nog steeds de meeste contacten had met with het westen. P Atheners versterkte positie verder door varied acties waaronder de vestiging ineenstorting van hun opstand tegen Sparta, in p Korinthische Tennis. Aan de oude blijvende vijandschap and Aegina door de gewelddadige inlijving van deze Spartaanse bondgenoot achieved in p Delisch-Attische Zeebond.

Maar te property moest Athene pogingen om Boeotië met hulp van de democraten ter onder controle te krijgen in 447 met een zware nederlaag boeten. Opstandigheid onder een aantal bondgenoten (waar onder Megara durante Euboea) durante dreigende Spartaanse opmars naar Attica leidden in combinatie met oorlogsmoeheid bij beide partijen tot de vrede van 446. Athene moest afstand doe van Megara en enkele andere bezette gebieden, beide machtsblokken erkenden durante respecteerden elkaars invloedssferen verplichtten zich alleen nieuwe bondgenoten aan te nemen uit de kring van niet gebonden poleis en er kwam een afspraak tot arbitrage (= vorm van geschillenbeslechting waarbij nietde rechter, maar een of meer door de partijen zelf aangewezen scheidsrechters (arbiters) een uitspraak doen) bij conflicten.

Het Atheense imperialisme

P vrede van 446 bood meer dan genoeg mogelijkheden tot verdere uitbreiding. Maar toch was p Atheense buitenlandse politiek in de periode 446-431 na de zware inspanningen van de,,tweefrontenoorlog” van de jaren ‘50 eerder gericht op consolidatie (= samenvoeging).

Dit beleid vooral worden toegeschreven aan Pericles. Van 443 tot 429 (het jaar van zijn dood) werd hij jaarlijks als strateeg herkozen, terwijl hij dit ambt ook eerder al enkele malen had vervuld. De die daarom nog wel eens weerstand niet alleen van oligarchische opponenten, maar ook van goedburgerlijke en in hun ethische traditionalistisch ingestelde that is opvattingen democraten (zo was bijv. zijn scheiding, gevolgd door een verhouding - geen huwelijk - met een naar burgerlijke maatstaven al te geëmancipeerde en bovendien nog niet-Atheense vrouw, regelmatig geval van kritiek). Hij genegenheid was op de van intellectuele overtuigingskracht en een grote welsprekende bij het bespelen van volksvergadering, afkomst. P belangrijke afwijking in het beleid van consolidatie was de stichting van de kolonie Ampipolis in 437 (eerdere pogingen, ondernomen in 497 en 465, waren mislukt). Amphipolis was zowel strategische als economisch van essentieel belang: de stad lag aan weerskante de monding van de Strymon, p grensrivier tussen Macedonië durante Thracië en het voornaamste obstakel op p landroute van Griekenland via p Thracische kust naar de Hellespont, functioneerde als uitvoercentrum van Macedonisch hout voor de Atheense scheepswerven en van goud en zilver uit de mijnen van het naburige Pangaeusgebergte.

Voor het overige beperkte Athene zich tot de instandhouding van zijn positie in p Delisch-Attische Zeebond. Hoe deze positie that is dominerend was, blijkt o.a. Uit het simpele dat de volksvergadering van het woord , regelmatig term in besluiten van. P desnoods met afgedwongen uiteraard door dit woordgebruik situatie in palm that was de. P hoogte van de werd bepaald door de Raad van 500 met werd begin vier jaar herzien. P bondgenoten hadden daarbij de mogelijkheid een volgens that is tegen hun te hoge aanslag in beroep te gaan de volksrechtbank. Maar over het algemeen ging het om overdreven bedragen en waren de herzieningen van. Pas in 425 vond er een drastische. Deels was dit bedoeld ter correctie van inflatie-effecten, maar

Meer nog was het een gevolg van de oorlogsstemming van dat jaar en van de noodzaak p door de oorlog minder wordende middelen aan te vullen that is snel.

Bij de handhaving van zijn positie bediende Athene zich van de volgende instrumenten:

Gedurende het vaarseizoen patrouilleerde er voortdurend een vloot van 60 schepen.

In elke polis bevond zich wel een proxenos. Een proxenos was iemand die in zijn eigen polis op basis van een particuliere afspraak als gastheer optrad en de belangen behartigde van (p burgers van) een andere polis. Het spreekt vanzelf dat een proxenos voor Athene een uiterst waardevolle informant kon zijn.

Processen in een geallieerde polis, waarbij Atheense politieke belangen op het spel stonden (bijv. een aanklacht ingediend tegen of door een proxenos), konden overgebracht worden naar de Atheense volksrechtbank. Op den duur was het waarschijnlijk zelfs zo dat geen rechtbank meer de bevoegdheid that is geallieerde experienced op eigen.

Geallieerde poleis konden onder supervisie komen te staan van ter plaatse uitgezonden of rondreizende Atheense inspecteurs of, soms, van Atheense legerafdeling.

Er konden Atheense klerouchen (‘'landhouder”) op onteigend geallieerd grondgebied gevestigd worden. De vestiging van een klerouchie (wel te onderscheiden van een kolonie of apoikia: p klerouchen behielden het Atheense burgerrecht durante vormden geen nieuwe polis) was meestal een maatregel voor het voorkomen of bestraffing van een opstand. Waar zich voor het uitloten van belangstellende theten meldden that is vooral, had van een zeker ook het impact - en soms - op die manier theten te bevorderen tot de vermogensklasse van hoplieten.

In poleis, die verzet hebben getoond, kon de oorspronkelijke bevolking verjaagd en/of gedood worden. Op het dan vrijgekomen land werd een apoikia gevestigd van vooral Atheense theten, aangevuld that is eventueel met with kolonisten.

Ondanks het karakter van sommige van deze - overigens actually intensief gebruikte - instrumenten was Athene bij minder algemeen gehaat john males that are bondgenoten op het eerste gezicht zou verwachten. Het oordeel van de bondgenoten was vooral sociaal bepaald: p bovenlaag in p meestal oligarchisch bestuurde poleis was in het algemeen eerder geneigd in p Atheense overheersing een aantasting te zien van de eigen autonomie, terwijl de economisch en sociaal zwakkeren p contributies en de beperking van de interne zelfbeschikking veelal minder als een aanslag op hun positie beschouwden durante integendeel vaak zelfs politiek, juridisch en economisch profiteerden van de sterke supply van de Atheense democratie. Van zijn kant was zoals Samos in 440, niet op uit zijn bondgenoten systematisch een democratisch regimen op te leggen, zelfs niet wanneer men, tegen Athene in opstand was gekomen. Het Atheense beleid was er eerder op gericht de elite bij de een prijs te laten betalen voor voortzetten van haar positie en tegelijk haar door een stelselmatige controle voor al te hooghartig optreden tegenover de kleine guy onder haar eigen burgerij te doen terugwijken. Op die manier werkte de Atheense supervisie verzachtend ten opzichte van interne tegenstellingen binnen geallieerde poleis en dat was vaak ook in het belang van plaatselijke oligarchen. Maar toch vormden deze oligarchen een altijd onzichtbare aanwezige bron van spanningen en rebellie. Maar zolang Athene ter zee algemeen erkend superieur was, eventuele that is konden rebellen hoogstens rekenen op niet echt uitingen van instemmingen van de kant van Perzen of Spartanen durante was hun verlangen naar volledige zelfbeschikking tot mislukken.

Economisch was het imperialisme voor Athene van het hoogste belang men. Zonder dat de stelselmatig gedwongen werd de Piraeus that is daartoe automatisch het buitengewoon economisch centrum. P boden duizenden theten, metoiken durante to maritime en de,, uit geallieerde poleis that is gastarbeider” werk. Maar het is te menen dat het Atheense economisch imperialisme in zin op p monopolisering van bepaalde grondstoffen- en/ of zou zijn geweest. “de eerste zijn”, imperialisme in zin, was in het Griekse waardensysteem beslist aanvaardbaar als doel op zichzelf. De economische aspecten behoren daarom eerder tot de sfeer van de gevolgen van het john tot die van zijn oorzaken.

P Peloponnesische Oorlog (431-404)

Oorzaken van de Peloponnesische Oorlog

Christus p Perzen tegen Athene that is vochten. Athene versloeg oorlogsvloot van Perzen bij de Griekse stad Race. Toen de Perzische een vloot en een groter leger naar Athene. P Atheners vluchtten stad uit. P Perzen kwamen in een verlaten Athene aan en verwoestten de stad. P Atheners hadden na de eerste zelf in de-loop der een grote vloot opgebouwd en wisten door een aanvalsplan te winnen van de Perzische bij Salamis that are slender, een vlak achter Athene. In voor Christus verloor ook het Perzische landleger de strijd tegen Ahtene. Hoewel de Perzen waren verslagen bleven ze nog altijd een bedreiging voor Athene in Griekenland. Daarom besloot Athene met samen te gaan werken. In 478 voor Christus werd door deze partijen de bond opgericht. Zocht ook Sparta bondgenoten durante richtten p Peloponnesische relationship op. Bond bestond onder andere uit Macedonië en het grootste deel van Peloponnesus.

In de vijfde eeuw voor Christus waren er dus twee machtsblokken in Griekenland: Athene en p Zeebond (of Delische bond) en Sparta en de Peloponnesische bond. P Zeebond was opgericht tegen de Perzische. Door de bijdragen van de bondgenoten aan de vloot van Athene ontwikkelde de-bond zich tot een Atheense zeerijk.

P directe aanleiding van de oorlog was het turmoil van Kerkyra (Corfu), een kolonie van Korinthe met zijn moederstad dat uitbrak in 433 v. Chr. Kerkyra en kreeg het de hulp van Athene vroeg. Werd op zijn beurt bijgestaan door p Peloponnesische Bond onder de leiding van Sparta, dat Athene de oorlog verklaarde. Een Korinthische kolonie, Potidaea die tot de Delische Bond zegde het bondgenootschap waarop de Atheners de stad belgerden. Chr. "heroverden" , tot ergernis van Korinthe en Sparta.

Er waren echter ook dieper liggende oorzaken van het conflict. Allereerst naijver that is p en frustratie van Sparta en om het imperialisme van Athene that is bondgenoten. Na de Perzische Oorlogen voerde Athene steeds meer een imperialistische politiek en slaagde de erin om p Delische Relationship tot een Atheens Rijk uit te bouwen. Streefden beide grootmachten naar het militaire en overwicht in de Griekse wereld. Een tweede diepere liggende oorzaak was de politieke en militaire tegenstellingen tussen de interne staatsregelingen van Athene (democratisch, progressief en zeemacht) en van Sparta (aristocratisch, conservatief en een landmacht), die ieder bij zijn respectieve bondgenoten en aanhangers propageerde.

Oorzaken

* P na-ijver en van Sparta en zijn om het imperialisme van Athene that is bondgenoten. Na de Perzische oorlogen, waarin Sparta nochtans ging Athene steeds meer een imperialistische politiek voeren en erin om p Delische Relationship tot een Atheens Rijk uit te bouwen. Streefden beide grootmachten naar het militaire en overwicht in de Griekse wereld.

* P politieke, militaire en etnische tegenstellingen tussen de interne staatsregelingen van het Ionische Athene (democratisch, progressief en zeemacht) en van het Dorische Sparta (aristocratisch, conservatief en een landmacht), die ieder bij zijn respectievelijke bondgenoten en aanhangers propageerde.

Aanleiding

* P Kerkyra-kwestie: toen Kerkyra (nu Corfu), een kolonie van Korinthe, in 433 v.Chr. Incompatible kwam met de moederstad, en kreeg het vroeg de hulp van Athene. Werd op zijn beurt bijgestaan door p Peloponnesische Bond onder de leiding van Sparta, dat Athene de oorlog verklaarde.

* P Potidaea-kwestie: Potidaea was een Korinthische behoorde oorspronkelijk tot de Delische Bond that is kolonie. Tijdens Kerkyra- hetgeen de Atheners niet pikten, zegde Potidaea het bondgenootschap op. Als reactie belegerden zij de stad, die in 430 v.Chr. Werd "heroverd" , tot ergernis van Korinthe en Sparta.

* Het Megarisch besluit: een handelsboycot van Athene tegen Megara.

Hierop volgde het Peloponnesisch congres in Korinthe, waarna de oorlog tussen Sparta durante Athene werd verklaard.

Verloop Peloponnesische Oorlog (431-404 v. Chr.)

Voor Christus that is Rond ontstond een clash tussen Corinthe en zijn kolonie Corcyra, die in 433 een beroep action op Athene. Het kwam tot een gevecht tussen een Corinthische vloot. In het clash tussen Corinthe durante Athene that is 432, een Corintische cover van de Zeebond, toen Potidaea, deze Bond verlaten. Potidaea zocht na kant van Corinthe hulp bij Athene. Dat kreeg de toezegging van Sparta dat het Attica zou binnenvallen als Athene Potidaea zou aanvallen. Bovendien beloofde Perdiccas, hulp, de van Macedonië. P Atheners hun belangen in dit gebied nu serieus bedreigd worden en een leger op af en er een vloot.

Archidamische Oorlog (de eerste fase van de Pelopennesische Oorlog 431 - 421)

In 431 voor Christus brak im p Archidamische Oorlog uit (p eerste fase van de Pelopennesische Oorlog), genoemd naar de Spartaanse koning, die na lange aarzelingen in Sparta p invallen in Attica leidde. P Spartanen hoopten hiermee de Atheners tot een overgave te dwingen. Pericles besloot om de bevolking van het Attische platteland binnen de te halen, waardoor de zeer dichtbevolkt raakte. Pericles koos voor deze afwachtende omdat hij wist dat Athene over een vloot beschikte die voor de bevoorrading van de stad kon zorgen. P Spartanen konden daar niets tegenover stellen. Aan het einde van het seizoen trokken de Spartanen weer terug en ondernamen Atheners enige that is p acties van beperkte omvang in de omgeving. Inmiddels duurde het beleg van Potidaea nog steeds voort. Maar er brak een pestepidemie uit in Athene, het volgende jaar dreigde er een herhaling, waardoor de grote verliezen. P Spartanen vertrokken snel uit Attica uit angst voor ziekte waaraan Pericles zelf stierf. Zijn dood was een slag voor Athene, omdat Pericles niet alleen de figuur in p volksvergadering was, maar ook opperbevelhebber. Na hem is geen politicus im meer in functies te verenigen that is geslaagd.

In het start hielden de Atheners dat Atheners voorbestaan leverde, huge aan zijn strategisch program, maar niet leidde tot een militaire doorbraak. Wel ondernamen p Atheners allerlei acties and hun vloot met. Dat van, hielden ze het oog gericht op Sicilië was in oorlog omdat het in p Spartaanse aan graan voorzag.

Een keerpunt in oorlog was toen een Atheense vloot op weg naar het westen een kleine groep soldaten achterliet bij Pylos, de zomer van 425, aan de westkust van Peloponnesus. P Spartanen zonden er een leger heen, dat koos een, op Sphakteria. P Spartaanse poging echter volkomen that is mislukte, need het leger ingesloten door p Atheners that is werd, die opmaakten voor een. P Spartanen zagen de situatie zo donker in, dat ze p Atheners een deden. Cleon, met title de volksleider van Athene, verzette sterk. Hij verweet p Atheense generaals een te punch optreden en aan de Spartanen binnen drie weken te verslaan. P snoevende gelijk is kreeged by Cleon. Zwaargewapende, onder wie 120 Spartiaten, werden weggevoerd naar Athene.

Spartaanse herstel aan. Een Spartaans generaal, Brasidas, was fulfilled zevenhonderd zwaargewapend, vrijgelaten heloten (Spartaanse slaven) naar Thracië getrokken, waar hij Atheense vestigingen aanviel durante bondgenoten tot afvalligheid probeerde te bewegen. Hij kon rekenen op de steun van de koning van Macedonië, die de infiltratie in het gebied tussen en de kust that was Macedonië achieved ogen had aanbeschouwd. Het hoogtepunt van zijn optreden was de inname van Amphipolis, waardoor Athene het beheer in dit gebied over de aanvoer van de kwijtraakte over de mijnen. Deze moest Athene that is tegenslag een nederlaag tegen de Boeotiërs onder leiding van Thebe incasseren. Nu wensten beide partijen vrede. Om deze voor te bereiden wapenstilstand tot groot ongenoegen van Brasidas in het noorden, gesloten, die op eigen initiatief oorlog voortzette. Daarop zonden p Atheners een vloot onder bevel van Cleon. In strijd, die Brasidas' troepen wonnen, sneuvelde zowel als Brasidas that is Cleon, die beiden voorstanders waren geweest van een krachtige voorzetting van oorlog.

‘Vrede' van Nicias (421 - 413)

In 421 de vrede van Nicias gesloten naar de Atheense onderhandelaar. Males besloot krijgsgevangenen uit te wisselen en p veroverde steden. Vooral Athene was er van afgekomen.

In Athene speelde Nicias grondlegger van de vrede, de radicale leiders that is naast een rol. Ook steeg de ster van een nieuwe leider, Alcibiades, een top van een familie uit een oud geslacht, die alle technieken beheerste die een leider van de Atheense democratie in deze tijd nodig experienced, over het sluiten van de vrede was hij niet erg enthousiast geweest.

Alcibiades voorop, p demagogen, wensten een voortzetting van de uitbreiding van de macht in richting. De kans om te bemoeien met Sicilië deed voor toen de Segesta hulp vroeg Selinus that is tegen de belangrijkste polis op het eiland. Toen in 415 in Athene werd gedebatteerd over een interventie op Sicilië, was Alcibiades een felle voorstander van de expeditie, maar probeerde Nicias p volksvergadering - tevergeefs - af te houden that is daarvan. P merkwaardige situatie action zich voor dat beiden tot generaal werden benoemd.

Vlak voordat het leger uit Piraeus vertrokken, werd de Atheense bevolking door het zogeheten ‘Hermenschandaal'. Op vele plaatsen in Athene de beelden die met with lord Hermes that was de de voor het vertrek vernield, verbonden waren. De meerderheid van de bevolking van vrees that is werd. Im heerste immers bij de meeste Atheners een sterk geloof in de samenhang van goddelijk bestuur en menselijk handelen. De naam van Alcibiades verband als betrokkene genoemd. Toen males hem arresteren, vluchtte hij en een onthaal bij Spartanen that is comfortable.

Syracuse vroeg aan Sparta durante Corinthe hulp tegen de Atheense agressie. P Spartanen, achieved Alcibiades als adviseur in hun midden, besloten te hulp te komen. In zonden partijen grote troepenversterkingen. P gevechten op zee verliepen catastrofaal voor de Atheners. De vloot werd verslagen en de soldaten van het Atheense leger werden gedood of werden dwangarbeider. In een expeditie was alle troeven in strijd kwijtgeraakt durante was het militaire evenwicht verstoord.

Deceleïsche Oorlog (de laatste fase van de Pelopennesische Oorlog 413 - 404)

De laatste fase van de oorlog wordt de Deceleïsche Oorlog genoemd, omdat de Spartanen het Atheense fort Deceleia veroverden. Onder Atheense bondgenoten was nederlaag Syracuse ontstaan. Vielen af en hoopten snel p Spartanen ‘bevrijd' te worden. Bouwden achieved een grote vloot is gelded by Perzisch. Ook Atheners waren and een nieuwe vloot met. P uitgaven op posten werden sterk beperkt, need het zelfbehoud nu voorop that is stond. P radicale democraten, die verantwoordelijk werden gesteld voor de mislukkelingen, lieten foot dat een commissie van de wijze mannen (10) bij elke beslissing advies aan de Raad van 500 en de volksvergadering gaf.

Een beslissend voor de Spartanen vormde de steun van de heersers in Klein-Azië, die geld aanboden. P overgelopen Alcibiades was p aanvoerder van de Spartaanse strijdmacht en nauw contact met een van die heersers. Toen het hem duidelijk werd dat sommige groepen vluchtte hij naar zijn nieuwe beschermer, in Sparta hem kwijt wilden. Tissaphernes had gehoopt op een snelle Spartaanse zege, maar toen die uitbleef hij een evenwicht tussen dat hem, vechtersbazen creëren gaf in Klein- zou geven.

Legde contact met de officieren van de Atheense vloot die bij Samos lag, in zin te hervormen en voor de Atheense constitutie. Het gezuiverde moest hem dan terugroepen that is Athene. In voor deze werd de steun van Tissaphernes is inschikkelijkheided by Atheense. Een van de vlootcommandanten vertrok naar Athene om het voorstel in de. P Atheners besloten in te gaan op het aanbod en een gezantschap voor that is bereidden. Inmiddels pleegden p oligarchen in Athene een staatsgreep zonder verder overleg af te wachten en stelden een oligarchisch systeem in. Het actieve burgerrecht werd beperkt tot de 5000 hoplieten, en doorway that is de Pericles vergoedingen voor een voor oligarchen, functies, werden afgeschaft. Politiek werd weer een zaak van hen die wat te verliezen hadden. De werkelijke kwam in handen van een Raad van 400.

De hele liep voor Alcibiades that is affaire slecht af hij te weinig betrokken was bij ommekeer en zijn toezeggingen over de bereidheid van Tissaphernes om p Atheners te steunen niet realistisch waren. Onmiddellijk greep hij de mogelijkheid aan die hem nog restte. Nu het avontuur voor hem mislukt that is oligarchische was hij zich op als verlosser voor bemanningen van de Atheense schepen bij Samos, die verraden voelden hun officieren. Nu was er een Atheense democratie op de vloot en een Atheense oligarchie thuis. Lang daarna zakte oligarchie doorway that is p onderlinge ineen en Athene terug naar democratie.

Kon de omdat het Atheense, niet naar Athene laten varen achieved de vloot zou verdwijnen. Hij haalde in klinkende overwinningen op Spartaanse vloot. P Spartanen waren zo succes de bezetting van Deceleia en door p nederlagen van de vloot in p Aegeïsche Zee door.

In 407 Alcibiades in triomf terug naar Athene, waar hij het kreeg over troepen. Na enige vertrok hij weer naar het oosten, waar zich inmiddels een belangrijke verandering had voltrokken. Was het Perzische beleid in Klein- tot nu toe als opperbestuurder van heel Klein, door de concurrente van de heersers een broer van de Perzische koning -Azië five tonele. Hij zette al zijn kaarten op Spartanen. Diplomaten konden geen wig meer drijven in dit verbond slag te winnen. Tegen de bevelen van Alcibiades in, p Spartanen vernietigden vijftien Atheense schepen, toen een vlootcommandant, een zeeslag achieved de Spartanen was aangegaan. Keerde het Atheense that is daarop volk van de guy die slechts een jaar tevoren als de verlossing that is zich in paniek af was binnengehaald. Vluchtte en belandde ten slotte bij een heerser in Klein- .

Kreeg het steeds moeilijker. In p haven van Mitylene Conon met vloot ingesloten in 406 de nieuwe admiraal, op het eiland Lesbos. Op zijn noodsignalen regeerde Athene nog eenmaal in stijl. Werd er een nieuwe vloot gebouwd die werd met alles wat kon lopen en roeien slaven werden op ingezet. Deze wist p omsingeling ongedaan te maken in een zeer zwaar bevochten overwinning bij Arginusische eilanden. Het jaar daarop echter de beslissing. Bij Aegispotamoi (op p Chersonnesus) werd de Atheense vloot vernietigd. P Atheners werden hun muren teruggedrongen hongersnood en op de knieën gebracht. P bondgenoten van de Spartanen wensten een volledige vernietiging van de stad en voor alle burgers that are slavernij, omdat de Atheners een. Sparta zelf was geneigd een soepeler houding aan te nemen. Ten slotte werd bepaald dat de muren gesloopt moesten worden, p vloot niet groten john twaalf schepen mocht zijn, p (oligarchische) ballingen mochten terugkeren, en p Atheense buitenlandse politiek afhankelijk werd van Sparta.

P KLASSIEKE TIJD: P 4DE EEUW (CA. . CHR.)

De restauratie (404-355)

P “Dertig” en het herstel van de democratie in Athene

Na de oorlog hielp Sparta hier en daar bij de Atheense bondgenoten oligarchische routines weer bovenop. Deze routines hadden vaak de vorm van een “bestuur van tien” (dekarchie), dat werd beschermd door een militaire bezetting onder commando van een Spartaanse “verzoener” (harmost) en dat als belangrijkste taak experienced het innen van belasting ten behoeve van Sparta.

Onder persoonlijke druk van Lysander draagde p Atheense volksvergadering alle macht aan een commissie van dertig around, die formeel de taak kreeg orde te scheppen in de grote hoeveelheid van uiteenlopende wettelijke bepalingen, die im in de-loop van de 5de eeuw op allerlei gebied bij volksbesluit tot stand waren gekomen. Al vlak voor de revolutie van 411 that is oligarchische had males hiermee een start gemaakt, maar het task was doorway die revolutie en door de oorlog gebleven. P “Dertig” waren allemaal overtuigde vijanden van de democratie. Zij stonden onder leiding van de extremistische Critias (hij was een oom van Plato), die zonder omwegen p sofistische theorie van het recht van de sterkste in de praktijk bracht: democratische verworvenheden verdwenen, een groot aantal democraten en burgers en metoiken werd slachtoffer van een via schijnprocessen uitgeoefende terreur, die door Lysander stilzwijgend werd gedekt. Ook gematigde moesten hun tegenstanders that is oligarchen achieved de dood boeten.

Het herstel van de democratie werd mogelijk gemaakt doordat de Spartaanse koning Pausanias (een kleinzoon van de gelijknamige regent van de slag bij Plataea) en de meer conservatieven in Sparta zich bedreigd voelden door de politieke ambities van Lysander, die zelf geen koning was maar zich door zijn militaire successen en zijn relaties met Cyrus two een voor de interne Spartaanse verhoudingen gevaarlijke positie van “sterke man” had verkregen. P Atheense democraten waren intussen vanuit Thebe een verdedigende oorlog tegen de “Dertig” begonnen. Zij slaagden erin p Piraeus te bezetten. Critias was bij die gesneuveld. In burgeroorlog, die daarna tussen Athene en p Piraeus koos Pausanias in het geheim de kant van de democraten. Daarmee stond de. P democraten kondigden een politieke vrijverklaring af (in een antieke burgeroorlog iets zéér ongebruikelijks), het voorgenomen task van herziening van de wetten werd uitgevoerd(403).

Deze herziening kwam als volgt tot stay: p Raad van 500 wees 500 nomotheten (“wetgevers”) aan. Over de voorstellen van 500 nomotheten wat betreft een alles wetboek werd beslist door p volksvergadering de Raad van 500 samen met door de gekozen nomotheten, 500 andere. Nieuw in het van democratische spelregels vanaf was dat een niet zoals vroeger eenvoudig door een volksbesluit opzij schoven kon worden. Een keer per jaar werd in de vraag aan de orde gesteld of bestaande verzameling wetten of wijziging hadden aanvulling. Was het antwoord bevestigend, dan een voorstel tot aanvulling of ter beoordeling aan een commissie uit de heliaia court van nomotheten.

Deze regeling betekent dat “gewone” voorstellen aan volksvergadering niet in mochten zijn that is strijd met with bestaande wetten. Was dat wel het geval, dan kon p indiener van dat voor een juryrechtbank that is aangeklaagd. Zo'n process heette paranomoon that is een. Een politicus, die drie keer in zo'n process als beklaagde veroordeeld was, werd van zijn rechten als hamburger beroofd (maar een aanklager liep dit risico al na één vals bevonden beschuldiging). Het is duidelijk dat de paranomoon een vertraging kon vormen op de van de tot massa leiders beperking van de soevereiniteit van volksvergadering that is inhoudt.

Het proces tegen Socrates (399)

Socrates was een Atheens hamburger uit de klasse van hoplieten, die in 2de helft p van de 5de sterk onder stond van en tegelijk reageerde tegen de opvattingen van sofisten. Sofisten zijn "beroepsdenkers" die hun encyclopedische vakkennis zoals wiskunde, literatuur, filosofie en vooral ook welsprekendheid, praktische staatkunde en recht, tegen (hoge) betaling dienstbaar maakten aan de opleiding van de rijpere jeugd uit de gegoede middenklasse. Hun bedoeling was hun leerlingen door middel van een soort assertiviteitstraining op te leiden tot geschikte mensen die een leidende rol zouden kunnen spelen in gedemocratiseerde that is p maatschappij. Formeel was geen sofist, omdat hij zich niet voor zijn “onderwijs” betalen that is liet. Maar toch is het beeld van Socrates als sofist in de zin van “ondermijner van traditionele waarden”, zoals dat is overgeleverd in de zogenaamde Oude Komedie van Aristophanes (een kunst vorm die tot op zekere hoogte te vergelijken is met tegenwoordige vormen van satirisch politiek cabaret), waarschijnlijk toch wel vrij vertegenwoordigt voor de Atheense publieke mening over p sofisten in het algemeen en Socrates in het bij zonder.

Online als de sofisten zette Socrates vragen bij alles wat deel uitmaakte van de nomos van de polis, maar hij ging niet zo ver dat regard voor de nomos bij hem plaats maakte voor verheerlijking van de oorsprong: het zelfverzekerde denken van sommige sofisten werd door hem evenzéér uitgespit. Hij had geen eigen “leer” en zag zichzelf vooral als iemand die door ironie, valse onwetendheid, en door het stellen van eenvoudige, maar steeds verder gaande vragen alle zekerheden als schijnzekerheden ontmaskerde en tegelijk door zijn methode van wat hij noemde “geestelijke verloskunde” mensen tot nadenken bracht. Typerend is dat hij daarbij op één aanspraak nadrukkelijk aanspraak maakte:,,Ik, Socrates, bill de meest wijze van alle mensen, need ik dan de enige die weet dat hij niets weet.”

Ter dood veroordeeld. Zijn aanklagers kwamen uit een milieu van overtuigde democraten Hij werd beschuldigd van asebeia (“goddeloosheid”) en van “het bederven van de jeugd”. Het lijkt niet onwaarschijnlijk dat het eerste punt van de aanklacht in verband gebracht moet worden met Socrates' eigen voortdurende verwijzing naar zijn daimonion (“godje”), dat hij omschreef als een soort innerlijke base, die hem in alles raad gaf: een soort geheimzinnige, mystieke en irrationele macht. In geestelijke disaster van de laatste jaren van de Peloponnesische Oorlog was gewone person in Athene meer toegankelijk voor allerlei vormen van bijgeloof en magie en meer dan vatbaar voor geloofsfanatisme -hysterie. Het gevolg daarvan was dat in de van die guy p band tussen Socrates en zijn werd gezien als een soort pact met with de gericht op.

Het tweede punt van de aanklacht moet zeer waarschijnlijk in verband gebracht worden met

Het feit dat hoewel Socrates geweigerd had met de “Dertig” samen te werken hij als nog verantwoordelijk werd geacht voor de opvattingen van heren als Alcibiades en Critias, die zijn leerlingen werden beschouwd. In het politieke en klimaat van na 403 that is geestelijke, dat in mate werd door voorzichtigheid en aan traditionele zekerheid, was er voor een uitlokkende persoon van ongeoorloofd gedrag en die zich niet aan het leven aanpast als Socrates geen plaats.

Sparta en de Perzen (396-386)

Door het wegvallen van de Delisch-Attische Zeebond was durante democraten in de de tussen oligarchen - een tegenstelling overigens die in 4de eeuw meer ging samenvallen that is steeds achieved de sociale tegenstelling tussen rijk - aanzienlijk verscherpt. P Spartaanse harmosten bezaten in het algemeen niet de vaardigheid problemen werkelijk op te lossen, p in 431 doorway Sparta beloofde bleek voor bevrijden een desillusie. Ook de bondgenoten van Sparta, achieved title voelden zich bekocht omdat ze niet deelden in p Spartaanse winst, Korinthe durante Thebe.

Spartais koning Agesilaüs (399-360) begreep dat Sparta vooral behoefte experienced aan goodwill bij de Grieken. Dat probeerde hij te bereiken door the houding tegenover de geldschieter Perzië of Sparta te wijzigen en de onder Perzisch gezag gekomen Klein-aziatische te bevrijden that is Grieken. Dit avontuur liep op een mislukking uit doordat Perzië weinig moeite had in Griekenland de te bundelen in een anti- . Thebe, korinthe, Argos en Athene. Perzisch geld daarbij borg voor de plotselinge herbewapening van Athene. In de door deze coalitie gevoerde Korinthische Oorlog (395-386) brokkelde p macht van Sparta steeds meer af, dat bij de zogenaamde Koningsvrede van 386 de Perzische koning weer meer naar Sparta neigde doorway Sparta aan te stellen als een soort waakhond, die in actie moest komen (en daarbij kon rekenen op Perzische steun) als de bepalingen van het vredesverdrag werden geschonden. Dit betrof vooral de bepaling betreffende het recht op vrijheid en autonomie voor alle poleis in Griekenland (p Klein-aziatische Grieken kwamen nu ook officieel onder Perzisch gezag). Van Perzisch standpunt uit bekeken was p autonomiebepaling om het ontstaan van eventuele nieuwe machtsblokken als p Atheense bond van de eeuw onmogelijk te maken.

Sparta en Thebe (382-362)

Na 386 bleef de politiek van Sparta door een agressieve bemoeizucht die - hoewel niet in overeenstemming met with autonomiebepaling van Koningsvrede - neerkwam op een hier en daar steunen van bewegingen en in hoogtepunt bereikte that is 382 bezetting van Thebe. Deze bezetting in door een omwenteling in Thebe was gemaakt, volgde er in jaren 378-371 een slepende oorlog van Sparta tegen Thebe en zijn bondgenoten. P bes1issing viel in slag bij Leuctra in Boeotië in 371 . P nederlaag betekende voor Sparta het start van het einde.

P Thebaanse was te danken aan de doorway Epaminondas tactische vernieuwing van falanx” that is geïntroduceerde. Een schuine falanx is een falanx, die zoals een normale falanx over hele breedte actually rijen diep that is veel is, maar die op p linkervleugel meer rijen diep is john op de rechtervleugel. Het gevolg van deze versterking van de linkervleugel was dat de bij de oprukkende beweging van de falanx optredende afwijking naar rechts, die veroorzaakt werd door de behoefte van de individuele hopliet om met de onbeschermde rechterkant van het lichaam beschutting te zoeken achter het schild van de rechterbuurman in p falanx, versterkt werd, waardoor vanzelf een soort draaiende beweging en daarmee een omsingelingseffect werd bereikt nadat de rechtervleugel van de tegenpartij door een versterkte linkervleugel was opgerold.

Durante gedroeg Thebe zich als de leider van de Griekse wereld in jaren na Leuctra beschouwde. Kader ondernam het offensieve acties that is varied in p Peloponnesus. Dit had tot gevolg de van een Arcadische Bond met nieuw gestichte that was de stad Megalopolis als centrum en de bevrijding van de Messeense heloten door middel van de vorming van een zelfstandig Messenië achieved nieuw gestichte that was de stad als centrum that was Messene. Sparta action nog een wanhopige poging om het getij te keren en slaagde daar in zoverre dat het Thebe in de grote slag bij Mantinea van een tweede overwinning kon tegenhouden (362). Bij de vrede van werden alle bonden , p Spartaanse hegemonie that is erkend was door het verlies dood van Eparninondas (362) het start van het uiteenvallen van de door hem rondom Thebe georganiseerde Boeotische Bond.

Athene: terugkijken in bewondering (395-355)

P herbewapening van 395 action in Athene p hoop op een herstel van de situatie van that is opleven voor 431. Een sterk positie van Athene ter zee nog steeds that are werd beschouwd als noodzakelijk voor overheidsinkomsten, p bevoorrading van de stad en de instandhouding van de democratie. Maar het probleem was dat p herbouw van de vloot en van versterking van de stad en het nieuwe verschijnsel van de invoering van voor aanwezigheid volksvergadering in jaren ‘90 alleen mogelijk waren geweest dank zij de Perzische subsidies. Zodra het neo- voor Perzië een bedreiging zou de ingetrokken worden, zou vormen. Het enige alternatief was dat de rijken in zelf uit eigen middelen via dat eerst in acties worden. De rijke bovenlaag was op dit punt sommigen meenden dat een dergelijke risico vonden dit te that is anderen avontuurlijk. De twee kunnen globaal aangeduid als resp that is worden. P (neo-)imperialisten en de “pacifisten”.

De oorlog tussen Sparta durante Thebe bood imperialisten kansen. Doordat Athene in 379 Thebe tegen Sparta gesteund experienced, had het alle reden zich Sparta te voelen that is bedreigd. Deze vormde in 378/377 de voor de. Om niet in strijd te komen met de autonomiebepaling van de Koningsvrede durante om p bondgenoten een garantie te bieden tegen een herleving van door hen als ongewenst beschouwde praktijken uit de tijd van de Delisch-Attische Zeebond werd bepaald dat een voorstel voor een gezamenlijke militaire actie van Athene en zijn bondgenoten pas door p volksvergaring in Athene kon worden goedgekeurd nadat het eerst was voorgelegd aan een bondsraad, waar elke aangesloten polis een base had durante waartoe Athene zelf niet behoorde. Een tweede verschil was dat uitdrukkelijk werd dat er ook geen. Athene mocht ook niet eigenmachtig contributies opleggen: de wel noodzakelijke en ook bijdragen hadden een puur vrijwillig karakter. Afspraken maakten de-bond eigenlijk al van tevoren ongeschikt als tool voor Atheens neo-imperialisme.

Na 371 vormde Sparta niet langer een. Officieel experienced om die reden de Atheense bond geen bestaansreden meer. Maar hij werd opgeheven. Werden de nu meer openlijk geweld gingen innen en zelfs 366 weer overgingen tot het uitzenden van klerouchen that is vanaf. Als gevolg daarvan kwam een bondgenoten in opstand. Zij hadden succes dankzij de steun van de Perzische heerser Mausollus van Carië. Deze Bondgenotenoorlog (357-355) betekende het feitelijke einde van de Tweede Attische Zeebond.De neo-nimperialistische droom was op een mislukking uitgelopen.

Het einde van Sparta

P schijnbaar onverwachte ineenstorting van Sparta was meer dan alleen maar een kwestie van een nederlaag op een. Het was het logische gevolg van een geleidelijke uitholling van de interne verhoudingen in Sparta onder invloed van vooral Peloponnesische Oorlog.

In de-loop van de klassieke tijd was politieke gelijkheid van Spartiaten, steeds meer verzwakt, p “gelijken”. Het aantal “gelijken” was voortdurend gedaald en deze. Naast Spartiaten, die geen andere inkomsten hadden dan die uit het stuk property, p kléros, die in het verleden aan elke familie was toegewezen en die werd bewerkt door p heloten, waren er andere Spartiaten, die door leidende functies in het leger in de gelegenheid waren geweest, vooral tijdens en na p Peloponnesische Oorlog, zich aanzienlijk te verrijken. Im vond een herverdeling onder alle Spartiaten van that is nooit het door p heloten land plaats that is bewerkte. Eén klèros slechts that is leverde zo op dat twee Spartiaten (bijv. vader en één zoon) daarmee konden voldoen aan hun contributieverplichtingen tegenover hun tent- en eetgenootschap. Als im méér zoons waren men geen andere inkomsten had john die uit, werd al het bereikt dat een aantal van hen niet in staat was de te. Deze Spartiaten verloren daarmee hun plaats onder en zij gingen een nieuwe groep vormen that is sociale: zij werden “minderen”. De mogelijkheden om aan een dergelijke verlaging in p called te ontkomen waren vrij beperkt: enkelen konden doorway huwelijk of adoptie terechtkomen in een familie zonder zoons (“erfdochters” waren dus zeer in trek); in andere gevallen leefden meerdere broers tegelijk op één k1eros achieved één vrouw (een te veel aan nakomelingen zou het “overschot” alleen maar vergroten).

In de 4de eeuw werd het p Spartiaten toegestaan hun klèros doorway schenking (in de praktijk kwam dit neer op schijnverkoop) weg te doen. Dit werkte in het voordeel van de kleine groep Spartiaten, die zich in oorlogen verrijkt hadden en nu een kregen hun illegale rijkdom te investeren inland. P “schenkers” konden door de verkoop van hun klèros hun verlaging in mogelijk nog een tijdje uitstellen that is p called. Bovendien ontstond de gewoonte dat bij het uithuwen van een erfdochter niet meer in eerste plaats werd gekeken naar de “overtolligen” en naar het belang van de instandhouding van het aantal “gelijken” naar een bruidegom die zelf ook al het een en ander aan bezit had. Deze twee factoren leidden tot een opeenhoping van grondbezit en daarmee tot een daling van het aantal “gelijken” en een stijging van het aantal “minderen”. Politiek het meer macht voor kleine groep grondbezitters. Militair was het gevolg dat de kracht van de falanx minder werd en Sparta steeds meer gebruik moest maken van perioiken, heloten en huurlingen, zodat de gevechtskracht van een Spartaans leger in de 4de eeuw een stuk kleiner werd dan hij in de 6de en 5de eeuw was geweest.

Het einde van de Atheense democratie (355-321)

P sociale tegenstelling was in Athene niet zo groot dat huurlingenkapiteins zelfs maar een poging deden een tirannie te stichten. Dit hing samen met with het feit dat door de 4de eeuw heen p Piraeus ideale trefpunt bleef voor de Griekse handel. Aan het begin van de 4de eeuw waren im van de naar schatting volwassen burgers ook niet meer dan 5.000 die in het geen land bezaten.

De gevolgen van scheiding tussen burger en militair leidden in wel tot een zekere verzelfstandiging van de strategen. Als de stad bijv. niet in staat of bereid was zijn huurlingen voldoende te betalen, plaatste dat p strateeg ter velde of ter zee vaak in een moeilijke positie: als gekozen bestuurder was hij verantwoordelijk tegenover raad en volksvergadering, die hem met een aantal huurlingen hadden uitgezonden met een bepaalde opdracht. Maar doordat

Hem vaak te was toegewezen, moest strateeg uit eigen een deel van de betalen hij liet zichzelf de vrijheid foot zijn opdracht op eigen. Een zoals eigenmachtig optreden that is genoemde kon tegenover de polis, de gerechtvaardigd worden door of te keren that is terug met een rijke buit, of gebruik te maken van diensten van een spreker (bijv. Isocrates of Demosthenes), die op het thuisfront in p volksvergadering optrad als woordvoerder namens een strateeg tegen eventuele kritiek van andere burgers - vaak ook “beroepsredenaars” en vaak dezelfden, die in andere gevallen optraden als pleitbezorgers van andere strategen - die in p team van zaken een aantasting van de democratie zagen. Kortom de benarde financiële situatie werkte nadelig voor een functioneren van de democratie en nadelige werking groter naarmate de van de inkomens groter werd.

Na 355 was in Athene de situatie voor de “pacifisten” that is gunstig. Het debate van gaat voor de opbrengsten uit” van de neo-imperialisten was doorway de te, de afloop van de Bondgenotenoorlog gebleken: de waren te hoog. En bestrijding van de economische en problemen door een optimale exploitatie en van de eigen middelen het alternatief was verkleinen zo mogelijk afzien van oorlog, van uitgaven.

Het meest voor de hand liggende device tot dat doel was opvoering van productie van zilvermijnen van Laurium. Na p stopzetting van de exploitatie vanwege de Spartaanse was p mijnbouw in de van de eeuw maar voor een deel hervat. De verklaring hiervoor wordt wel feit dat mogelijke vertegenwoordigers hun geld liever ter beschikking stelden voor activiteiten voor de neo- politiek en voor godsdienstige handelingen in sociaal-religieuze omgeving (bijv. P koorleiding), die immediate goede naam en daarmee politieke invloed opleverden. In de jaren 355-330 was er inderdaad van een zekere opleving van mijnbouw that is sprake. De met betrekking tot de graanimport, die im voor zorgde dat investeren in de meer.

Een tweede manier om p op te verhogen that is staatsinkomsten was het verlenen van meer voorzieningen voor handel in het algemeen. Voorzieningen lagen that is Deze vooral in de richting van de kredietverlening, het en de van metoiken, waardoor de scheidslijn tussen burgers en wat vervaagde that is metoiken. Hoe meer metoiken, hoe meer metoikenbelasting, en hoe meer handel, hoe meer havengelden. Verminderen van de staatsuitgaven in de field was onmogelijk that is politiek. P democratie werd duurder guys ter bestrijding van de politieke onverschilligheid en de armoede onder de lagere groepen van de burgerij overging tot de uitkering van voor de volksvergadering that is presentiegeld. Dit presentiegeld enkele malen that is werd verhoogd. Bovendien werden im steeds meer bijstandsuitkeringen gedaan in de vorm van theorika. Maar rond het midden van de 4de eeuw er een wettelijke regeling, die dat alle overschotten aan in oorsprong deze theorika bedoeld om alle burgers in te de bij te wonen.

Het spreekt vanzelf dat wat ik hierboven heb verteld p anti- Macedonische niet algemeen instemmend that is bepaald was. Men kan zelfs zeggen dat doordat de Macedonische dreiging p Atheners toch opnieuw tot hoge militaire uitgaven dwong, p heel duidelijke resultaten van vredespolitiek and klap ongedaan werden gemaakt achieved. Maar na 338 was de enig weg de helemaal. Nogmaals gingen dankzij de voorzichtige politiek van Lycurgus p staatsinkomsten maar de bovenlaag toonde zich weinig bereid mee te werken aan een politiek van verdergaande inkomensnivellering achieved gelijktijdige instandhouding van de democratie. Werd in mate identiek achieved “pro-Macedonisch” en “oligargisch”. Na een kort opstand tegen Macedonië (323-322) onder leiding van Demosthenes werd door Macedonisch ingrijpen de democratie voorgoed uitgeschakeld doordat in 321 het burgerrecht gekoppeld werd aan een bepaald vermogen. Tienduizend bezitloze en nu ook politiek rechteloze Atheners kregen het aanbod zich als kolonisten te vestigen op property dat Macedonië chicken in ter beschikking that was Thracië had gesteld. Verborgen vorm uitzetting voor achtergebleven rijke Atheners een aangename vermindering van de lasten.

P Atheense democratie, die in tijd van relatief welvaart en bestaanszekerheid voor alle burgers had kunnen ontstaan als gevolg van de had zijn einde gevonden als van welvaart voor enkele en voor vele burgers that are bestaansonzekerheid.

Bronnen:

Internetsites:

* http://www.scholieren.com/werkstukken/5512

* http://www.bertsgeschiedenissite.nl/ijzertijd/eeuw5bc/eeuw5grieken.html

* http://mediatheek.thinkquest.nl/~lld228/Griekoorlog.htm

* http://users.telenet.be/history/Klassieke%20oudheid/griekenland%20militair.htm

* www.wikipedia.nl

Boeken:

* Kagan, Brian

P Peloponnesische oorlog

* Thucydides

P Peloponnesische oorlog

* Thucydides

Een blijvend bezit

* H.M. Beliën & F.J. Meijer

Een geschiedenis van de Oude Wereld

* C.M. Bowra

Het oude Griekenland

* M. Huig. Lunsingh Scheurleer jr.

P Klassieke oudheid

* Peter Ackroyd

Reizen door de tijd

* Anton Powell

De Griekse wereld

* Chris Connoly

Leven in de Oudheid

* Moses I. Finley

De oude Grieken

* C.M. Stibbe

Sparta

* Xenefon

Griekse Oorlogen

* Robert Flaceliere

Zo leefden p Atheners ten tijde van Pericles

* Arnold Provoost

P Atheense politieke idealen in beeld